انجمن ایرانی تاریخ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ) 2783-2120 14 51 2022 12 22 A Sociological Analysis of the Rupture of the Social Identity of the Ibn Tabataba Movement, With a Focus on the Role of Zayd Ibn Musa Kazem تحلیل جامعه‌شناختی گسست هویت اجتماعی جنبش ابن‌طباطبا با تکیه بر نقش زید بن­ موسی­کاظم 27 53 203616 FA محمدرضا بارانی استادیار گروه تاریخ دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران ، mrb1385@gmail.com زینب میرزایی مهرآبادی دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران Journal Article 2024 08 26 In the first decades of the Abbasid’s rule, they encountered the Shiite movements based on Zayd's political thought. One of these movements that took place during the time of Ma'mun in 199 AH is the Ibn Tabataba movement. Although the movement spread from Kufa to Hejaz and from the east to Ahvaz in a short period, it did not succeed due to the rupture of its socio-family identity. Based on analytical methods, the analysis of the social identity of the Ibn Tabataba movement, with an emphasis on the role of Zayd, is the topic of this research. The sociological study of the disintegration of the social identity of the Ibn Tabataba movement can be formulated based on four axes of social identity, namely, structure, process, beliefs of the movement, and active forces. The findings of this study show that Zayd ibn Musa, along with other Alawites, sought to spread the movement among all the people of the region and other lands by using inappropriate tools and behaviors. Violent behavior in the administration of cities and against rivals prevented them from institutionalizing the movement's beliefs and support of the people. In other words, the Shiite identity of the movement was not able to institutionalize its thought among its followers, and as a result, it failed by losing its social base, and consequently, the movement failed.<br /><br /><br /> <span lang="FA">عباسیان در نخستین دهه­های فرمانروایی، با جنبش‌های شیعیِ پیروِ اندیشه سیاسی زید مواجه شدند. یکی از این جنبش­ها که در زمان مأمون و به سال 199هجری­قمری رخ داد، جنبش ابن­طباطبا است. با آنکه گستره جغرافیایی این جنبش در مدت زمان کوتاهی، از کوفه تا حجاز و از شرق تا اهواز را در برگرفت، </span><span lang="AR-SA">به دلیل گسست از هویت اجتماعی­ـ خاندانی</span> <span lang="FA">خود به پیروزی نرسید.</span> <span lang="FA">تحلیل هویت اجتماعی جنبش ابن­طباطبا با تکیه بر نقش زید، مسئله بنیادی این پژوهش است که</span><span lang="AR-SA"> بر مبنای مطالعات کتابخانه­ای و با روش تحلیلی انجام شد.</span> <span lang="AR-SA">بررسی جامعه‌شناختی گسست هویت اجتماعی جنبش ابن­طباطبا، بر اساس چهار محور هویت­ساز اجتماعی یعنی، ساختار، فرایند، باورهای جنبش و نیروهای کنش­زا</span><span lang="FA"> صورتبندی شد</span><span lang="AR-SA"> تا محورهای بنیادین هویت اجتماعی جنبش و نقش زید در دگرگونی این هویت بررسی و هویت شیعی آن روشن شود.</span> <span lang="AR-SA">یافته­های این پژوهش نشان می­دهد که زیدبن­موسی به همراه دیگر علویان، با بهره­گیری از ابزار و رفتارهای ناپسند، در پی گسترش جنبش در میان تمامی مردم منطقه و دیگر سرزمین­ها بود. رفتار خشونت­بار در اداره شهرها و در برابر رقیبان، مانع از آن شد که آنها باورهای جنبش را نهادینه و مردم را با خود همراه کنند. به سخن دیگر، هویت شیعیِ جنبش، توان نهادینه­سازی اندیشه خود را در میان پیروانش نداشت و </span><span lang="AR-SA">در</span><span lang="AR-SA"> نتیجه، با از دست دادن پایگاه اجتماعی شکست خورده و از پیروزی بازماند.</span><br /><br /> https://www.chistorys.ir/article_203616_152a3ced5f0f3bf33a982d071fe5e9d2.pdf