انجمن ایرانی تاریخ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ) 2783-2120 16 62 2025 02 19 Thematic Analysis of Identity in the Play Mazar-e-Sharif, from a Cultural History Perspective تحلیل مضمونی هویت در نمایشنامة مزارشریف، با رویکرد تاریخ فرهنگی 97 129 222255 10.22034/chs.2025.496580.1054 FA زهرا حیاتی دانشیار گروه زبان و ادبیات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران 0000-0001-7690-3394 ریحانه قندی دانش آموختة دکترای گروه زبان و ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article 2024 12 29 Cultural history is an interdisciplinary discourse that proposes the cultural reading of artistic and literary texts to understand history. Based on this approach, literary texts can provide data on people's lived experiences and social transformations. The research question addressed in the present study is: <em>How can a thematic analysis of dramatic texts represent the concept of "identity" within the framework of cultural history?</em> The aim of this study is to examine the play <em>Mazar-e-Sharif</em> by Mohammad Aref, and explores the confrontation between "human beings" and "war" in Afghanistan from a cultural and humanistic perspective. The method used is thematic analysis (thematic criticism) using Braun and Clarke’s model. Data were extracted and coded from dialogues, actions, and narrative symbols. The findings indicate that the central theme of the play is <em>the loss of identity</em> in the context of war, betrayal, migration, and cultural alienation. These themes are embodied in characters such as Molla Mohammad and Shokouh. The research concludes that <em>Mazar-e-Sharif</em> can serve as a dramatic text in the cultural historiography of Afghanistan and Iran, and a comparison with works by other Afghan writers can lead to a more precise analysis of identity transformations تاریخ فرهنگی گفتمانی میان‌رشته‌ای است که برای فهم تاریخ، خوانش فرهنگی متون هنری و ادبی را پیشنهاد می‌دهد؛ بر اساس این رویکرد متون ادبی می‌توانند داده‌هایی از تجربه زیسته مردم و تحولات اجتماعی را ارائه دهند. مسئله پژوهش حاضر آن است که چگونه می‌توان از رهگذر تحلیل مضمونی متون نمایشی، به بازنمایی مفهوم «هویت» در بستر تاریخ فرهنگی پرداخت؟ هدف این پژوهش بررسی نمایشنامةه <em>مزارشریف</em> نوشته محمد عارف است؛ اثری که در آن تقابل میان «انسان» و «جنگ» در افغانستان، از منظری فرهنگی و انسانی واکاوی شده است. روش تحقیق، تحلیل مضمون (نقد تماتیک) با الگوی براون و کلارک است. داده‌ها از دل گفت‌وگوها، کنش‌ها و نمادهای روایی استخراج و کدگذاری شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مضمون محوری نمایشنامه «گم‌گشتگی هویت» در بستر جنگ، خیانت، مهاجرت و بیگانگی فرهنگی است. این مضامین در قالب شخصیت‌هایی چون ملامحمد و شکوه به تصویر کشیده شده‌اند. دریافت‌های پژوهش نشان می‌دهد نمایشنامة <em>مزارشریف </em>می‌تواند به‌عنوان متنی نمایشی، در تاریخ‌نگاری فرهنگی افغانستان و ایران مورد استفاده قرار گیرد و مقایسة آن با آثار نویسندگان افغان می‌تواند به واکاوی دقیق‌تری از تحولات هویتی منجر شود https://www.chistorys.ir/article_222255_3fe1b817256a9982bfa323d7db32ce42.pdf