انجمن ایرانی تاریخ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ) 2783-2120 17 66 2026 02 20 The Inscriptions of ʿAlī Mīrzā Āq Qoyunlu at Persepolis کتیبه‌های علی‌میرزا آق‌قویونلو در تخت‌جمشید 1 24 242647 10.22034/chs.2026.559760.1145 FA محمدصادق میرزاابوالقاسمی دانشیار دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-5865-7561 Journal Article 2025 11 14 The results indicate that Jalāl al-Dīn Moḥammad Davānī’s account of ʿAlī Mīrzā’s inscriptional activity at Persepolis corresponds closely with the extant inscriptions; nevertheless, it is unlikely that ʿAlī Mīrzā himself acted as the scribe of both. Rather, the execution of the inscriptions may be attributed to calligraphers or secretaries attached to the court of Sulṭān Khalīl. At minimum, the inscription on the eastern window of the portico of the Tachara Palace should be ascribed to Aḥmad b. Ḥusayn. Furthermore, a comparative examination of the extant manuscript copies of Davānī’s treatise makes it possible to determine that Uzun Ḥasan’s military review took place in Shaʿbān 881 AH/1476 AD, thereby allowing for a more precise dating of both the ceremony and the execution of ʿAlī Mīrzā’s inscriptions at Persepolis. <span lang="FA">علی‌میرزا فرزند سلطان‌ خلیل آق‌قویونلو دو کتیبه در تخت‌جمشید دارد که در 881ق، یک روز پیش از مراسم عرض سپاه اوزون‌حسن در بند امیر، نوشته و حجاری شده است. علی‌میرزا</span> <span lang="FA">در این ایام خردسال بود و این کتیبه‌ها تنها آثار خوشنویسی شناخته‌شده از او به‌شمار می‌رود. این نکات مقدمۀ طرح شبهاتی در اعتبار و اصالت کتیبه‌های مذکور شده است و ظن آن رفته که</span> <span lang="FA">شخصی دیگر این کتیبه‌ها را نوشته باشد. تطبیق تاریخی این کتیبه‌ها با رسالۀ مشهور جلال‌الدین محمد دوانی از عرض سپاه اوزون‌حسن نیز بر تردیدها افزوده است. هدف این مقاله معرفی و اصالت‌سنجی کتیبه‌های علی‌میرزا در تخت‌جمشید و نسبت آن‌ها با رویداد عرض سپاه اوزون‌حسن، با استناد به شواهد تاریخی و میدانی است. </span><span lang="AR-SA">مقالۀ پیشِ رو با روش تحقیق تاریخی و تحلیلی و بر پایۀ منابع مکتوب دست اول و بررسی‌های میدانی نوشته شده است؛ </span><span lang="FA">این بررسی نشان می‌دهد، شرح جلال‌الدین محمد دوانی از کتیبه‌نگاری علی‌میرزا در تخت‌جمشید با کتیبه‌های موجود کمابیش مطابقت می‌کند، اما بعید است علی‌میرزا کاتب هر دو کتیبه باشد. به‌احتمال، خوشنویسان یا منشیان ملازم رکاب سلطان‌خلیل در تحریر کتیبه‌ها نقش داشته‌اند. دست‌کم، کتابت کتیبۀ پنجرۀ شرقی ایوان کاخ تچر را باید به احمدبن‌حسین نسبت داد؛ همچنین با بررسی و تطبیق نسخه‌های خطی موجود از این رساله می‌توان اطمینان حاصل کرد که مراسم عرض سپاه اوزون‌حسن در شعبان 881ق برگزار شده است؛ بدین ترتیب روزهای احتمالی برگزاری مراسم عرض و تحریر کتیبه‌های علی‌میرزا در تخت‌جمشید قابل محاسبه خواهد بود</span><span lang="AR-SA">.</span> https://www.chistorys.ir/article_242647_09fa112f52d1675da1ba313f572a3df1.pdf