انجمن ایرانی تاریخ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ) 2783-2120 17 66 2026 02 20 Bread and the Civil War in Tabriz during the Minor Tyranny Period نان و جنگ داخلی تبریز در دورۀ استبداد صغیر 57 82 243913 10.22034/chs.2026.550331.1134 FA غلامعلی پاشازاده دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. فاطمه اروجی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0006-5857-7955 جبرائیل عیوضی دانشجوی دورۀ دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 09 30 During the urban conflicts in Tabriz in 1326 AH (1908 AD), bread was the most essential item in the daily consumption basket of the city's residents. A shortage of bread led to social unrest, making its provision a crucial task for local authorities. Proper management and systematic distribution of bread and grain alleviated public fear and anxiety, granting political legitimacy to the ruling powers. Both sides of the conflict sought to use this necessity against one another. Effective management of government and feudal grain resources, the grain depot located in the Arg (Citadel) of the government, and organized distribution methods were central topics in the Provincial Council's discussions, aimed at lowering bread prices and resolving bread supply issues. The autocratic forces obstructed the delivery of grain to the government Arg and pro-constitutional neighborhoods. This study aims to examine the relationship between the legitimacy (or lack thereof) of the political system and the provision of grain and bread to the people of Tabriz during the urban warfare between the two factions. Using a descriptive and analytical approach, it seeks to answer the fundamental question ‘How did the people and local authorities on both the constitutionalist and autocratic sides perceive the connection between grain and bread supply and the legitimacy of political authority?’ The findings indicate that opponents of constitutionalism attempted to disrupt the procurement and distribution of bread—especially during crises—to create shortages and instill fear among the public. In contrast, the constitutionalists aimed to enhance the grain and bread supply system, reduce public anxiety in their supporting neighborhoods, and cause disruption in the opposing areas to bolster their own legitimacy<span dir="RTL" lang="FA">.</span> <span lang="AR-SA">در جنگ­های درون شهری تبریز در سال 1326ق، نان اساسی­ترین کالا در سبد مصرفی روزانۀ مردمِ شهر بود. کمبود </span><span lang="FA">نا</span><span lang="AR-SA">ن موجب آشفتگی در جامعه می­شد و تأمین آن برای مقامات شهری ضرورت داشت؛ به همین جهت، دو طرف درگیری، سعی داشتند از این امتیاز، برای آسیب‌رساندن به یکدیگر استفاده برند. مدیریت صحیح غلة دیوانی و اربابی، انبار غله در ارک دولتی و شیوه­های درست توزیع آن از برنامه­ها و مذاکرات انجمن ایالتی برای کاهش قیمت نان و ازبین‌رفتن معضلات تهیة نان بود و مدیریت صحیح نان و غله و توزیع دقیق و نظام­مند آن، وحشت و نگرانی مردم را از بین می­برد و از این رهگذر، برای نظام سیاسی حاکم بر شهر، کسب مشروعیت می­کرد؛ درمقابل، مستبدان مانع رسیدن غله به ارک دولتی و محلات پشتیبان مشروطه می­شدند. پژوهش حاضر قصد دارد ارتباط مشروعیت یا عدم‌مشروعیت نظام سیاسی با تأمین غله و نان مردم تبریز در جنگ­های شهری را بررسی کند و با روش توصیفی و تبیینی به این پرسش اساسی پاسخ دهد که مردم و مقامات شهری در دو جبهۀ مشروطه­خواهان و مستبدین، چگونه میان تأمین نان وغله و مشروعیت نظام سیاسی ارتباط برقرار می­کردند؟ مخالفان مشروطیت تلاش داشتند با بستن راههای ورودی شهر موجب کمبود نان، آشوب، نارضایتی خارجی­ها و وحشت مردم شوند. </span><span lang="FA">نتایج پزوهش نشان می­دهد که؛ بیشتر ساکنان تبریز، سواره­های ایلی و مستبدان را باعث و بانی مشکلات می­دانستند، ، ایجاد گرسنگی و قحطی، نه‌تنها کمکی به مستبدان در ایجاد آشوب نکرد بلکه بدنام‌شدن ایشان، موجب پیروزی و کسب مشروعیت برای مشروطه‌خواهان شد. </span> https://www.chistorys.ir/article_243913_5f52505dc1da738a142ebafe09c24b9a.pdf