انجمن ایرانی تاریخ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ) 2783-2120 14 51 2022 12 22 The Structure of ‘Rural Culture Houses’ in Iran During the Reign of Muhammad Reza Shah Pahlavi بررسی ساختار خانههای فرهنگ روستایی در ایران دوره پهلوی (1347ـ1357) 1 26 203615 FA جعفر آقازاده دانشیار گروه تاریخ دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران ، j.aghazadeh@gmail.com محسن پرویش مدرس گروه تاریخ دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2024 08 26 The Pahlavi government launched the ‘White Revolution’ including land reforms in 1963. This program was implemented in several stages to achieve economic, political, and cultural transformation. One of the developments of the third phase of this plan was the establishment of the Rural Culture Houses that began in 1968. The authorities of the time argued that the Houses of Culture would prepare villagers across the country to serve the White Revolution. This study investigates the structure of the Rural Culture Houses in Iran during the Pahlavi period based on descriptive and analytical methods. The main question of the study is what was the purpose of forming these houses? Also, what was the model for establishing the Rural Cultural Houses? The findings of this research show that although the Rural Culture Houses were effective in solving some of the problems of the villagers, they were unsuccessful in implementing the essential goals of the program. حکومت پهلوی دوم به منظور تحقق برنامههای اصلاحات ارضی، برنامههایی را برای رسیدن به اهداف اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در چند مرحله به اجرا درآورد. یکی از تحولات مرحله سوم اصلاحات ارضی که از سال 1346 آغاز شده بود، تأسیس خانههای فرهنگ روستایی در 23 شهریور 1347 بود. به گفته متولیان فرهنگی ایران، خانههای فرهنگ، روستاییان سراسر کشور را برای خدمت به انقلاب سفید آماده میکرد. مسئلۀ اصلی مقاله، بررسی ساختار خانههای فرهنگ روستایی در ایران دوره پهلوی (1347ـ1357) با روش توصیفی و تحلیلی است. پرسش مقاله این است که هدف از تشکیل خانههای فرهنگ روستایی و فلسفه وجودی آن چه بود؟ اندیشه تأسیس خانههای فرهنگ روستایی بر پایه چه الگو و چه تجربهای شکل گرفته بود؟ یافته‏هایِ این نوشتار نشان می‏دهد که هر چند خانههای فرهنگ روستایی در حل برخی از مشکلات روستاییان مؤثر واقع شد، اما به دلیل سیاستهای اعمال شده حکومت پهلوی دوم کارکرد واقعی خود را از دست داد.

https://www.chistorys.ir/article_203615_fbdcdcf0c80b14921f1f11d5de6b6a91.pdf

انجمن ایرانی تاریخ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ) 2783-2120 14 51 2022 12 22 A Sociological Analysis of the Rupture of the Social Identity of the Ibn Tabataba Movement, With a Focus on the Role of Zayd Ibn Musa Kazem تحلیل جامعه‌شناختی گسست هویت اجتماعی جنبش ابن‌طباطبا با تکیه بر نقش زید بن موسیکاظم 27 53 203616 FA محمدرضا بارانی استادیار گروه تاریخ دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران ، mrb1385@gmail.com زینب میرزایی مهرآبادی دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران Journal Article 2024 08 26 In the first decades of the Abbasid’s rule, they encountered the Shiite movements based on Zayd's political thought. One of these movements that took place during the time of Ma'mun in 199 AH is the Ibn Tabataba movement. Although the movement spread from Kufa to Hejaz and from the east to Ahvaz in a short period, it did not succeed due to the rupture of its socio-family identity. Based on analytical methods, the analysis of the social identity of the Ibn Tabataba movement, with an emphasis on the role of Zayd, is the topic of this research. The sociological study of the disintegration of the social identity of the Ibn Tabataba movement can be formulated based on four axes of social identity, namely, structure, process, beliefs of the movement, and active forces. The findings of this study show that Zayd ibn Musa, along with other Alawites, sought to spread the movement among all the people of the region and other lands by using inappropriate tools and behaviors. Violent behavior in the administration of cities and against rivals prevented them from institutionalizing the movement's beliefs and support of the people. In other words, the Shiite identity of the movement was not able to institutionalize its thought among its followers, and as a result, it failed by losing its social base, and consequently, the movement failed. عباسیان در نخستین دهههای فرمانروایی، با جنبش‌های شیعیِ پیروِ اندیشه سیاسی زید مواجه شدند. یکی از این جنبشها که در زمان مأمون و به سال 199هجریقمری رخ داد، جنبش ابنطباطبا است. با آنکه گستره جغرافیایی این جنبش در مدت زمان کوتاهی، از کوفه تا حجاز و از شرق تا اهواز را در برگرفت، به دلیل گسست از هویت اجتماعیـ خاندانی خود به پیروزی نرسید. تحلیل هویت اجتماعی جنبش ابنطباطبا با تکیه بر نقش زید، مسئله بنیادی این پژوهش است که بر مبنای مطالعات کتابخانهای و با روش تحلیلی انجام شد. بررسی جامعه‌شناختی گسست هویت اجتماعی جنبش ابنطباطبا، بر اساس چهار محور هویتساز اجتماعی یعنی، ساختار، فرایند، باورهای جنبش و نیروهای کنشزا صورتبندی شد تا محورهای بنیادین هویت اجتماعی جنبش و نقش زید در دگرگونی این هویت بررسی و هویت شیعی آن روشن شود. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که زیدبنموسی به همراه دیگر علویان، با بهرهگیری از ابزار و رفتارهای ناپسند، در پی گسترش جنبش در میان تمامی مردم منطقه و دیگر سرزمینها بود. رفتار خشونتبار در اداره شهرها و در برابر رقیبان، مانع از آن شد که آنها باورهای جنبش را نهادینه و مردم را با خود همراه کنند. به سخن دیگر، هویت شیعیِ جنبش، توان نهادینهسازی اندیشه خود را در میان پیروانش نداشت و در نتیجه، با از دست دادن پایگاه اجتماعی شکست خورده و از پیروزی بازماند.

https://www.chistorys.ir/article_203616_152a3ced5f0f3bf33a982d071fe5e9d2.pdf

انجمن ایرانی تاریخ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ) 2783-2120 14 51 2022 12 22 The Historical Background of Clothing of the Bakers in the Ashura Funeral Ceremony in the Village of Jazan Damghan ریشهیابی و خاستگاه تاریخی موقعیت و نوع پوشش شاطران در مراسم تعزیه عاشورا در روستای جَزَن دامغان 55 86 203617 FA معصومه طوسی Faculty Member of Art Department , Semnan University, Semnan, Iran , samira.toosi@semnan.ac.ir Journal Article 2024 08 26 In the village of Jazan, on the day of Ashura, the bakers with a special cloth that has a symbol of the angel on it, run in front of the horse of Imam Hussein and his companions. This study investigates the clothing and position of the bakers in their historical context. This descriptive-historical study examines the development of the style of clothing of the bakers in the village of Jazan from the ancient period to the present. In this research, in addition to historical documents, visual evidence of travelogues, drawings, and field research are also been used. The results of the study show that in ancient times and the early Islamic period, bakers were similar to Ayaran and Pahlavan (champion) in terms of clothes. During the Safavid, Qajar, and Pahlavi eras, the bakers were at the service of the upper strata of the society, and the design and color of their clothing depended on the social situation and the impact of foreign culture. In the contemporary period, the clothing of the bakers is reflected in popular culture and appeared in the Ashura ceremony in black and green colors. The symbolic signs of the clothing reflect religious beliefs and cultural traditions. The common symbolic signs of the clothing in various historical periods show the heredity and importance of the role of the bakers in the Ta’ziyeh ceremony that has been sustained until now. در روستای جَزَن، در روز عاشورا، شاطرانی با پوشش خاص در نماد فرشته جلوی اسب امام حسین و یارانش میدوند و راه را باز می‌کنند. بررسی پوشش شاطرانِ فرشتهنما و سیر تغییراتِ آن و جایگاه شاطران در بستر تاریخی، هدف اصلی این پژوهش است. این پژوهش به روش توصیفیـ تاریخی، سیر تطور نوع پوشش و جایگاه شاطران را در روستای جزن از دوره باستان تا دوره معاصر بررسی میکند. در این پژوهش، علاوه بر اسناد تاریخی،‌ از شواهد تصویریِ سفرنامهها، نگارهها و تحقیقات میدانی نیز استفاده شده است. نتایج نشان میدهد که در دوره باستان و اوایل دوره اسلامی، شاطران از نظر نوع پوشش و جایگاه، به عیاران و پهلوانان شباهت داشتهاند. در دوران صفویه، قاجاریه و پهلوی، شاطران در خدمت اقشار بالای جامعه بودهاند و طرح و رنگ پوشش آنها، با عوامل اجتماعی و ورود فرهنگ بیگانه ارتباط داشته است. در دوره معاصر، شاطران در فرهنگ مردمی بازتاب داشتهاند و در عزاداری عاشورا با پوشش سیاه و سبز، نمایان شدهاند. پوشش نمادین آنها گویای اعتقادات مذهبی و سنن فرهنگی است. پوششهای مشترک نمادین و دویدن در رکاب بزرگان‌ در دورههای تاریخی، نشان از موروثی بودن و اهمیت نقش شاطران در مراسم تعزیه است که تاکنون برجای مانده است.

https://www.chistorys.ir/article_203617_249e25bf7b457fcc37aaf63cc99dacc6.pdf

انجمن ایرانی تاریخ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ) 2783-2120 14 51 2022 12 22 Classification of writing in Buyid dynasty’s coins, minted by Shiraz طبقهبندی خط در سکههای آل بویه، ضرب شیراز 88 118 203619 FA سمیه خزاعی مسک Ph.D Student, Tabriz University, Islamic Art, Tabriz, Iran. مهدی کاظم پور Assistant Professor of Art History, Tabriz University of Islamic Art,Tabriz, Iran. , M.kazempour@tabriziau.ac.ir مهدی صحراگرد Assistant Professor of Art and Architecture, Mashhad Azad Islamic University, Tabriz, Iran. محمد خزایی Professor of Graphics, at the Faculty of Art, Tarbiat Modarres University,Tabriz, Iran Journal Article 2024 08 26 Coins can be considered one of the most important artifacts of the Al Buwayhid (320-448 AH). In general, coins in addition to providing historical information about the place and year of mintage and the name of the kings, due to having an inscription, reflect the written forms of the time. Due to the specialty of the alphabet in the formation and evolution of inscriptions in the fourth and fifth centuries AH, recognizing the writing forms of coins of this period is vital. The city of Shiraz was one of the most important cities of the Al Buwayhid regarding the mintage of coins. This study investigates the style of mintage coins in Shiraz and classifies the written form of the inscriptions of these coins. This research seeks to answer two questions based on the descriptive-analytical method: What features of the visual structure of the letters should be considered in the classification of these coins? What are the most important structural features of Shirazi mintage coins? This study identifies four main categories of writing on coins. In the first group, the alphabet on the coins was engraved with letters, in the second group, the letters were accompanied by decorative forms, in the third group, the letters were associated with the elongated letters, and the compression of the letters on the seat line. This group can be considered as a special group of Shirazi Mintage. The fourth group includes part of the third group and the ancient manuscripts. سکهها از مهمترین آثار به دست آمده از دوره آلبویه (320ـ448 ه.ق) هستند. سکهها علاوه بر ارائه اطلاعات تاریخی ـ همانند محل و سال ضرب و نام پادشاه ـ به سبب دارا بودن کتیبه، معرّف بخشی از خطوط روزگار خود هستند که با مطالعه و دقتنظر در آنها میتوان به فرمهای نوشتاری آن دوره پیبرد.به علت جایگاه ویژه آلبویه در شکلگیری و تحول کتیبهنگاری در قرون چهارم و پنجم هجری قمری، شناسایی فرم نوشتارسکهها این دوره، امری ضروری و مهم و راهگشای شناسایی خطوط این دوره است. شیراز یکی از مهمترین شهرهای دوره آلبویه است که ضرابخانه داشت. هدف این پژوهش بررسی خط در سکههای ضرب شیراز و طبقهبندی فرم نوشتار کتیبههای این سکههاست. این پژوهش با روش تحلیلی ـ توصیفی در پی پاسخ به دو پرسش است؛ در طبقهبندی سکهها به چه ویژگیهای ساختار بصری حروف میبایست توجه کرد؟ مهمترین ویژگیهای ساختاری سکههای ضرب شیراز کدامند؟ از نتایج این پژوهش شناسایی چهار طبقه اصلی نوشتار در سکهها است. در گروه اول سکههای آلبویه حروف کشیده و در گروه دوم حروف همراه با فرمهای تزئینی است که نمونههای مشابه آن در دیگر ضرابخانههای آلبویه نیز مشاهده شد. در گروه سوم، حروف با الفهای کشیده و فشردگی حروف روی خط کرسی همراه است. این گروه را میتوان گروه اختصاصی ضرابخانه شیراز معرفی کرد. گروه چهارم شامل خطوط ثلث و نسخ کهن است.

https://www.chistorys.ir/article_203619_d2912404883d3ac4e983377edbbabb70.pdf

انجمن ایرانی تاریخ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ) 2783-2120 14 51 2022 12 22 The Manifestation of Musicians, Instruments, and the Elements of Happiness in Hafez Shirazi's Poetry نمود مطربان، آلات و عناصر طرب در شعر حافظ شیرازی 119 142 203620 FA محمد کشاورز بیضایی Assistant Professor of Islamic Studies, Bushehr Medical School, Bushehr, Iran , mkeshavarz_59@yahoo.com Journal Article 2024 08 26 In ancient Iran musicians (Gosan, Khaniagar, and Rameshgar) had a remarkable social and cultural status. With the advent of Islam, the range of presence and influence of this group, partly because of the great poetry works was extended. Divan-e Hafez is one of the prominent manifestations of musicians, elements of happiness, and instruments. This study focuses on the question that why and how the protagonists appeared in Hafez's divan is worthy of study. This article seeks to answer the questions in a descriptive-analytical method: how do the musicians, instruments, and elements of the happiness manifest in Hafez's poetry, and what are the causes of this manifestation in the poetry? The findings show that in Hafez's poetry, musicians including singers ( Mughni and Motrab) and instruments - such as Sarahi, Daf, Cheng, Rabab, May, etc. - are represented with high frequency to create romantic, mystical, and educational images and themes. The favorable political, social, and cultural situation of Shiraz in the Hafez era, the positive and effective role of musicians in introducing happiness to people, the close relationship between poetry and music, Hafez's interest in singing, and his mastery in this field, the instability of the world at the time and also, Hafez's high knowledge of the musicians and musical instruments can be considered the reasons for the manifestation of musicians in the Hafez’ poetry. در تاریخ ایران باستان، مطربان با نام‌هایی همچون گوسان، خنیاگر و رامشگر، جایگاه اجتماعی و فرهنگی قابل ذکری داشتهاند. با آمدن اسلام، دامنه حضور و نفوذ آنان به تاریخ ایران بعد از اسلام و متون ادبی و تاریخی این دوره کشانده شد. دیوان حافظ از نمودهای بارز تجلی این صنف و عناصر و آلات طرب آنان به شمار می‌رود. چرایی و چگونگی نمود مطربان در دیوان حافظ، موضوع تازه و در خور بررسیای است که تبیین ابعاد و زوایای آن، پژوهشی مستقل میطلبد. این جستار با روشی توصیفیـ تحلیلی درصدد پاسخ‌گویی به این سؤالهاست که مطربان و آلات و عناصر طرب، چگونه در شعر حافظ متجلی شده‌اند و علل و چرایی نمود آنان در شعر وی چه بوده است؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که در شعر حافظ مطربان با نام‌هایی همچون مغنی و مطرب نمود یافتهاند و آلات و عناصر طرب ـ همانند صراحی، دف، چنگ، رباب، می و...ـ با بسامد بالا و به‌منظور ارائه و خلق تصاویر و مضامین عاشقانه، عارفانه و تعلیمی، بازتولید و تکثیر شده‌اند. زمینه‌های مساعد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی شیراز عصر حافظ، نقش مثبت و اثرگذار مطربان در تزریق شادی به مردمان، ارتباط تنگاتنگ شعر با موسیقی و آواز، علاقه حافظ به آواز و شاید تبحر وی در این رشته، ناپایداری حال جهان و غنیمت دانستن فرصت و نیز شناخت بالای حافظ از صنف مطربان و ادوات موسیقی، از عوامل و چرایی نمود مطربان در دیوان وی به‌گونه‌ای بسیط و گسترده بوده است.

https://www.chistorys.ir/article_203620_d432042cc91289d2d2490b653277a650.pdf

انجمن ایرانی تاریخ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ) 2783-2120 14 51 2022 12 22 Degenerative Thinking about Iranian-Islamic Civilization in Abdolhossein Zarrinkoob’s Historical Works انحطاطاندیشی تمدن ایرانیـ اسلامی در تاریخپژوهی زرینکوب 143 172 203621 FA منوچهر محمدیوسفی دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه خوارزمی تهران ، manochehryosefi44@gmail.com صالح پرگاری دانشیار گروه تاریخ دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران فواد پورآرین دانشیار گروه تاریخ دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران اسماعیل چنگیزی اردهائی استادیار گروه تاریخ دانشگاه خوارزمی تهران، ایران Journal Article 2024 08 26 Abdolhossein Zarrinkoob is one of the prolific Iranian writers and historians in modern times. He has written on a wide range of topics in various fields. Degenerative thought is one of the most important aspects of his writings. Influenced by the intellectuals of Nasserite historians and modernist theorists of the Reza Shah period, he addressed the factors affecting the decline of Iranian-Islamic civilization. In comparing the periods of Iranian history, Zarrinkoob not only reproduced the explanations of his predecessors but also added other elements to them. Accordingly, one of his most important efforts to get out of this degenerate state was reminding the issue of degeneration. By raising this issue, he addressed the historical decline of Iran and Islamic civilization based on a historical approach. The findings of this study, show degeneration comprises some elements such as pro-Greeks, determinism, and anti-rationalism. He, based on the analytical-descriptive method, argues that we should pay attention to religion, materialism, tolerance, freedom of thought, and good relations with other nations. He believes that rationality is important for the politicians of today's Iranian society, and adds that ignoring these characteristics is tragic. In this sense, his focus is on solving the problem of degeneration in pre-modern and contemporary Iran, recreating and perpetuating the cultural and ethnic elements that remained from the historical past. Keywords: Islam, Decline, Iran, Anti-rationalism, Determinism, Pro-Greeks عبدالحسین زرینکوب از جمله ادیبان و تاریخپژوهان ایرانی است که آثار گوناگونی در زمینههای مختلف به رشته تحریر درآورد. اندیشه انحطاطشناسانه از جنبههای پُرمحتوای نوشتههای اوست. او متأثر از میراث فکری تاریخنگاران عصر ناصری و متجددان نظریهپرداز دوره رضاشاه، به عوامل مؤثر بر انحطاط تمدن ایرانیـ اسلامی پرداخت. زرینکوب در لابهلای آثارش با مقایسه ادوار تاریخ ایران، نه فقط تبیینهای پیشینیان را بازتولید کرد، بلکه عناصری دیگر بر آن افزود. بر این اساس، یکی از مهمترین تلاشهای وی برای خروج از این وضعیت منحط، طرح دوباره مسئله انحطاط بود. او با طرح این مسئله، با رویکردی تاریخی به انحطاط مزمن تاریخی ایران و تمدن اسلامی پرداخت. یافتههای این تحقیق، بر اساس روش تحلیلی ـ توصیفی نشان میدهد که زرینکوب راز و رمز چرایی انحطاط را به مؤلفههایی همچون بیتسامحی، یونانیمآبی، جبرگرایی و خردستیزی نسبت میدهد. وی توجه به مُدارای دینی، بیگانهدوستی، آزادی فکر و خردورزی را برای سیاستمداران امروزی جامعه ایران آموزنده و انحراف از این ویژگیها را مصیبتبار میداند. از این حیث، کانون اندیشگی وی برای حلِ مسئله انحطاط در ایرانِ پیشامدرن و معاصر، بازآفرینی و استمرار عناصر فرهنگی و قومی ِبرجایمانده از گذشته تاریخی است.

https://www.chistorys.ir/article_203621_7de7cc777eacd541648b97cbd073af71.pdf