انجمن ایرانی تاریخمطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ)2783-2120165920240521فایل کلی شماره 59فایل کلی شماره 59230933FAJournal Article20250930https://www.chistorys.ir/article_230933_126db7cea1b20624b67f52c4a68240d0.pdfانجمن ایرانی تاریخمطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ)2783-2120165920240521Raising Historical Awareness, One of the Methods of Musavat Newspaper in Dealing with Tyrannyآگاهیبخشی تاریخی یکی از روشهای روزنامة مساوات در برخورد با استبداد13220886810.22034/chs.2024.208868FAشمس الدینامراییاستادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانرضامعینی رودبالیاستادیارِ گروه آموزشِ الهیات و معارف اسلامیِ دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران0000-0001-5640-503Xعبداللهساجدیاستادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور،تهران،ایران0000-0001-8762-7444Journal Article20240811The constitutional revolution and awareness raising in Iranian society focused attention on the knowledge of history to raise awareness. Contrary to the common practice of Iranian historiography, which was mostly in the service of government and political power, and wrote about political events and armies, the new historians wrote for the “people” and wanted the awakening and awareness of the Iranian nation; similar to the revolution, which was supported by history and the identity that was realized by combining texts and historical events, in the field of journalism with newspapers such as Musavat, managed by Mohammad Reza Musavat Shirazi, who was a staunch opponent of tyranny and colonialism, inspired by the knowledge of history and new historiography and with narration and analysis of historical stories of Iran and the world emphasized the full realization of the constitution and the fight against tyranny. This article, based on the contents and articles of “Musavat Newspaper” and other sources, with the method of content analysis, tries to explain the dominant historical discourse of this newspaper in one of the most crucial periods of Iran's history (constitutional era) in confronting tyranny. This article is trying to find the answer to the question, how did the Musavat newspaper use the knowledge of history in the fight against tyranny, and what was the position and role of historical awareness in this way? The findings indicate that this newspaper, by presenting historical anecdotes from the history of Iran and the world and detailed analysis, emphasized the use of historical knowledge and awareness as one of the inevitable requirements for the realization of constitutionalism in order to prevent the return of tyranny and colonialism. And in this way, it undertook a great mission. Learning lessons from history by taking lessons from the important personalities and events of Iran and the world of that day, paying attention to the historical conflict between justice and injustice and the victory of justice, Iran's historical role in overcoming crises and finally using science and knowledge, which is an important step in the fight against the spread of tyranny and colonialism, was one of the focal issues of Musavat in the stabilization of the constitution and curbing tyranny.انقلاب مشروطه و آگاهیبخشی در جامعة ایران، توجه به دانشِ تاریخ برای اعتلای آگاهی را در کانون توجه قرار داد. برخلاف رسم رایج تاریخنگاری ایرانی که بیشتر در خدمت حاکمیت و قدرت سیاسی بود و وقایع سیاسی و لشکر را قلم میزد، تاریخنگارانِ نو برای «مردم» نوشتند و بیداری و آگاهی ملت ایران را خواهان بودند؛ چنانکه در این انقلاب که با پشتوانة تاریخ و هویتی که از بههمپیوستن متون و رویدادهای تاریخی ساخته شده بود، عرصة روزنامهنگاری با روزنامههایی چون مساوات به مدیریت محمدرضا مساوات شیرازی که از مخالفان سرسخت استبداد و استعمار بود، با الهام از دانش تاریخ و تاریخنگاری جدید و با نقل و تحلیل حکایات تاریخی ایران و جهان، بر تحقق کامل مشروطه و مبارزه با استبداد تأکید داشت. این مقاله با تکیه بر مندرجات و<em> مقالات «روزنامه مساوات»</em> و منابع دیگر، با روش<em> </em>تحلیل محتوا سعی دارد گفتمان تاریخیِ حاکم بر این روزنامه را در یکی از حساسترین برهههای تاریخ ایران (عصر مشروطه) در مقابله با استبداد تبیین کند و درصدد یافتن پاسخ این سؤال است که روزنامة مساوات چگونه از دانشِ تاریخ در مبارزه با استبداد بهره میگرفت و جایگاه و نقش آگاهیبخشی تاریخی در این راه چه بود؟ یافتهها حکایت از آن دارد که این روزنامه با ارائة حکایات تاریخی از تاریخ ایران و جهان و تحلیلهای دقیق، بر استفاده از دانش و آگاهیبخشی تاریخی بهمثابه یکی از الزامات اجتنابناپذیر تحقق مشروطیت در جهت عدم بازگشت استبداد و استعمار تأکید وافر داشت و در این راه، رسالت بزرگی برعهده گرفت. عبرتآموزی از تاریخ با عبرتگیری از شخصیتها و رخدادهای مهم ایران و جهانِ آن روز، توجه به جدال تاریخی عدل و ظلم و پیروزی عدل، نقش تاریخی ایران در عبور از بحرانها و سرانجام بهرهگیری از علم و دانش که گامی مهم در مبارزه با اشاعه استبداد و استعمار است، از موضوعات کانونی مساوات در تثبیت مشروطه و مهار استبداد بود.https://www.chistorys.ir/article_208868_2facc40e1f5a981c68bfc134b4531e66.pdfانجمن ایرانی تاریخمطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ)2783-2120165920241130The Indo-European Origin of the Gathaic Motif of Conflagrationخاستگاه هندواروپایی بنمایه گاهانی آتشسوزی فرجام335820735910.22034/chs.2024.207359FAسید توفیقحسینیاستادیار گروه تاریخ، دانشکدة ادبیات دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران0000-0002-3465-0402Journal Article20240521As the most important part of the Avestan texts, which were considered to be own speeches and thoughts of Zoroaster himself, Gathaic texts has always been of interest to researchers in order to recover the true thoughts of this Iranian prophet. According to researchers, the innovations of Gahan's thoughts that caused a profound transformation in the Mazdeism worldview are the most important feature of this ancient text. A transformation which makes change in the view of the philosophy of existence and the nature of history, and history that in the thought of Indo-Iranians was a cycle of infinite periods, became a linear path ending in the event of the Last Day or Farshkert. Despite these innovations and changes, it is noteworthy that there are similar patterns and motifs between Gathaic texts and the eschatological mythologies of other Indo-European peoples. One of these similar patterns is the motif of the final fire, which has been considered in Gathaic thought as an important event in the Last Judgment and the Resurrection. similar with this Gathaic belief, the Conflagration also has a special place in the eschatological thoughts of other Indo-European peoples. On this basis, the Main problem of this research is to examine the Indo-European origins of the Conflagration motif in Gathaic thought. This research has examined this subject with an analytical-comparative approach and based on historical, linguistic, and also mythological texts and evidences, and has reached the conclusion that Zoroaster, in explaining and developing his thoughts in constructing of the Resurrection, has used Indo-European eschatological motifs and patterns, especially the motif of the Conflagration.گاهان بهمثابه مهمترین بخش از متون اوستایی که خاستگاه آن گفتارها و اندیشههای خود زرتشت محسوب میشد، همواره از سوی پژوهشگران برای بازیابی اندیشههای حقیقی این پیامبر ایرانی مورد توجه بوده است و به باور ایشان، نوآوریهای اندیشه گاهانی که موجب دگرگونی عمیق در جهانبینی مزدیسنی شده بود، مهمترین ویژگی این متن کهن است. دگرگونی که طی آن نگاه به فلسفه هستی و ماهیت تاریخی نیز دچار تغییر شد و تاریخ که در اندیشه هندوایرانیان چرخهای از ادوار نامتناهی بود به مسیری خطی مختوم به رخداد سرانجام هستی یا فرشکرت تبدیل شد؛ با وجود این نوآوری و دگرگونیها، نکته قابل توجه اما وجود الگوها و بنمایههای همسان میان متون گاهانی و اساطیر فرجامشناسانه دیگر اقوام هنداروپایی است. از جمله این الگوهای همسان، بنمایه آتشسوزی سرانجام است که در اندیشه گاهانی همچون رخدادی مهم در آزمون بشر و نیز باززایی هستی مورد توجه قرار گرفته است؛ همسان با این باور گاهانی نیز آتشسوزی سرانجام در اندیشه دیگر اقوام هندواروپایی جایگاهی ویژه در باززایی هستی دارد. بر این مبنا نیز مسئله این پژوهش، بررسی خاستگاههای هندواروپایی بنمایه آتشسوزی سرانجام در اندیشه گاهانی است. این پژوهش با رویکرد تحلیلی- مقایسهای و بر اساس متون و شواهد تاریخی، زبانشناسی و اسطورهشناسی گاهانی به بررسی این مسئله پرداخته است و به این نتیجه دست یافته است که زرتشت در تبیین و تکوین اندیشههای خود در برساخت مفهوم سرانجام از بنمایهها و الگوهای آخرتشناسانه هندواروپایی به ویژه بنمایه آتشسوزی سرانجام بهره برده است.https://www.chistorys.ir/article_207359_da974bbaa3c363be84c15bacce341f2a.pdfانجمن ایرانی تاریخمطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ)2783-2120165920241221Examining the Evidence of the Application of Occult Sciences in the Architecture of the World Based on History and Geography Textsبررسی شواهد کاربرد علوم غریبه در معماری جهان بر اساس متون تاریخ و جغرافیا599020874110.22034/chs.2024.208741FAوحیدهرحیمی مهراستادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی کرمان، کرمان، ایران0000-0002-4271-5915Journal Article20240830One of the important issues is how to communicate and interact between spiritual and material culture; Architecture as a material culture has a wide range and the wideness of this range has made it related to many sciences, some of which are a subset of occult sciences and shows the influence of spiritual culture on material culture. This research seeks to answer how different branches of occult sciences are used in different stages of the formation of architecture, and it is written with the aim of analyzing a part of the relationship between occult sciences and architecture, citing the history and geography texts, which has been overlooked by other researchers. Therefore, this research with a descriptive-analytical approach tries to examine the relationship between architecture and occult sciences from various aspects. The findings of the research show that during the foundation stage of cities and buildings, the sciences of constellational power (a branch of Himiya) were used, and for the construction of buildings, Kimia, Simya, Himiya, Limiya and Rimya were used; Also, during the exploitation phase, talismans have been used as additional elements of architecture in the form of sculptures, paintings and inscriptions. The documents show that among the occult sciences, the role of talismans in architecture and urban development has been more than others, and additional elements of images and inscriptions have been the main tools used in architectural spaces, which magicians and talisman makers use for different purposes such as protection, prosperity or to conquer people. These talismans in the form of images include human, animal, bird, strange creatures and astronomical images.<br /> از موضوعات مهم، چگونگی ارتباط و برهمکُنش فرهنگ معنوی و مادی است؛ معماری بهمثابه فرهنگی مادی دامنة وسیعی دارد و گستردگی این دامنه سبب ارتباط آن با علوم متعددی شده است که برخی از آنها زیرمجموعة علوم غریبهاند و نشان از تأثیر فرهنگ معنوی بر مادی دارد. این پژوهش در پی پاسخ به چگونگی کاربرد شاخههای مختلف علوم غریبه در مراحل مختلف شکلگیری معماری است و با هدف واکاوی بخشی از ارتباط علوم غریبه با معماری با استناد به متون تاریخ و جغرافیا نوشته شده است که از دید پژوهشگران دیگر مغفول مانده است؛ بنابراین، این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی تلاش دارد ارتباط معماری و علوم غریبه را از جنبههای گوناگون بررسی کند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در مرحلة پایهگذاری شهرها و بناها از علوم اختیارات نجوم (شاخهای از هیمیا) و برای ساخت بنا از کیمیا، سیمیا، هیمیا، لیمیا و ریمیا استفاده شده است؛ همچنین در مرحلة بهرهبرداری، از طلسمیات بهمثابه عناصر الحاقی معماری در قالب حجاری، نقاشی و کتیبه استفاده میشده است. مستندات نشان میدهد از بین علوم غریبه، نقش طلسمیات در معماری و شهرسازی بیشتر از سایرین بوده است و عناصر الحاقیِ تصاویر و کتیبهها از ابزار اصلی بهکاررفته در فضاهای معماری بوده است که ساحران و طلسمسازان برای مقاصد متفاوتی مانند حفاظت، آبادانی و یا تسخیر افراد استفاده میکردند. این طلسمها در قالب تصویر شامل نقوش انسانی، حیوانی، پرندگان، مخلوقات عجیب و تصاویر نجومی بوده است.https://www.chistorys.ir/article_208741_945adee7f877332020c0d905a1bf3764.pdfانجمن ایرانی تاریخمطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ)2783-2120165920241210Mirza Kuchak Khan between Memory and History; Mirza's Tombs as “Places of Memory”میرزا کوچکخان جنگلی میان حافظه و تاریخ؛ مزارهای میرزا بهمثابه «مکانهای حافظه»9112320970210.22034/chs.2024.476193.1015FAحمیدعباداللهی چنذانقدانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه گیلان، رشت، ایران0000-0002-9122-7643سولمازآوریدهاستادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران0000-0002-4693-2853Journal Article20240611The central idea of the this research is to question the relationship of Mirza Kuchak Khan with “history” and “memory”; for this purpose, Pierre Nora's deconstructive approach was used regarding the relationship between “history and memory” and the position of “places of memory” in it, so that Mirza's “Living Memory” was compared to his “History Politics” and “Official Memory”. In this regard, the residents of Suleiman Darab area of Rasht (centered on the current tomb of Mirza) and Khānqah-e Gilvan village (centered on the former tomb of Mirza) were studied; Based on the saturation rule, the sample size was limited to 28 people in two places who were selected by theoretical sampling. The method of collecting information was an unstructured and in-depth interview. The results show that Suleiman Darabi's narrative of Mirza and his death has entered the historical continuum with the passage of time and is represented in a completely official, teleological way and influenced by the current policies of the state; While in Gilvan, the memory of Mirza and his death is exactly what was really experienced and lived by the locals and residents of this village. In fact, reminisce of Mirza in Gilvan - contrary to the narrations in Suleiman Darab - was not placed in the historical continuity and is not linear; In other words, the memory of the Gilvanis about Mirza is of the “living memory” type, which is characterized by remembering the way it was lived, the dispersion of the narratives, and the non-linearity of the narratives.ایدۀ محوری پژوهش حاضر، مسئلهمندکردن نسبت میرزا کوچکخان جنگلی با «تاریخ» و «حافظه» است؛ بدین منظور، از رویکرد ساختارشکنانۀ پییر نورا، در مورد رابطۀ «تاریخ و حافظه» و جایگاه «مکانهای حافظه» در آن استفاده شد تا «حافظۀ زنده» از میرزا، در تقابل با «تاریخ سیاست» و «حافظۀ رسمی» از او مورد تأکید قرارگیرد. در همین راستا، ساکنان منطقۀ سلیمانداراب رشت (با محوریت مزار فعلی میرزا) و روستای خانقاه گیلوان (با محوریت مزار پیشین میرزا) مورد مطالعه قرار گرفتند؛ حجم نمونه با تکیه بر قاعدۀ اشباع به 28 نفر در دو مکان محدود شد که به شیوۀ نمونهگیری نظری انتخاب شدند. شیوۀ گردآوری اطلاعات، مصاحبۀ غیرساختیافته و عمیق بود. نتایج نشانداد روایت سلیماندارابیها از میرزا و مرگ او با گذشت زمان وارد پیوستار تاریخی شده و به شکل کاملاً رسمی، غایتشناسانه و متأثّر از سیاستهای زمان حالِ حاکمیت بازنمایی میشود؛ درحالیکه در گیلوان یادگری از میرزا و مرگ او دقیقاً آن چیزی است که واقعاً توسط محلیها و ساکنان این روستا تجربه و زیسته شد. درواقع، یادگری از میرزا در گیلوان ـ در تقابل با روایتها در سلیمانداراب ـ در پیوستار تاریخی قرار نگرفته و از هیچ خطی بهره نبرده است؛ بهعبارتی حافظۀ گیلوانیها دربارۀ میرزا از نوع «حافظۀ زنده» است که مشخصۀ آن، یادآوری به شیوۀ زیستشده، پراکندگی روایتها و غیرخطی بودن روایتها است.https://www.chistorys.ir/article_209702_b1af1ccb4911d84b69c50c17285dc52b.pdfانجمن ایرانی تاریخمطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ)2783-2120165920241225A Theoretical Reflection on the Social Stratification of the Safavid Society; by Approaching the Situation of Urban Classless Groupsتاملی نظری بر قشربندی اجتماعی جامعه صفوی؛ با رویکرد به موقعیت گروه های فاقد طبقه شهری12515220935510.22034/chs.2024.473462.1004FAسیدمحمدحسینمحمدیدکترای تاریخ ایران دورة اسلامی و کارشناس پژوهشی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران0000-0003-0560-288XJournal Article20240611By taking over the communication and information system of the society, the upper groups try to promote, strengthen and reflect their views as a standard model in the society; this process of creating and strengthening the public communication system causes the voice and image of people outside the dominant groups to be removed or manipulated or not transmitted properly. The little information available in the sources about the classless, silent or subaltern groups in the Safavid period does not reflect their lived experiences and real situation; because their voice and image are not properly reflected in official and historical sources, and in other words, they are represented at will of other social groups such as upper groups. Classless groups in this article mean social groups that are not mentioned in the conventional social categories of the Safavid era; In fact, they are not recognized and are considered “classless” according to the interpretation of this article. Accordingly, the present article seeks to answer the question, what is the position of these classless groups in the social stratification system of the Safavid Era? The approach of the current research is exploratory and its method is qualitative, and it tries to trace the classless groups as a way to know the subaltern social strata of the Safavid society, based on microhistory method, which is one of the study axes in modern cultural history. In fact, the nodal point of the studies and surveys of the microhistory are those that have not been taken into account in the narrative of traditional history.گروه های فرادست با تسلط بر سیستم ارتباطات و اطلاعات جامعه، سعی در ارتقاء، تقویت و بازتاب دیدگاه های خود به عنوان الگوی معیار در جامعه دارند. این فرایند خلق و تقویت سیستم ارتباطی عمومی، باعث می شود صدا و تصویر افراد بیرون از گروه های غالب، حذف، دستکاری و یا بدرستی منتقل نگردد. اندک اطلاعات موجود در منابع درباره گروه های فاقد طبقه، خاموش و یا فرودست در دوره صفوی، بازتاب تجارب زیسته و موقعیت واقعی ایشان نمی باشد. چراکه صدا و تصویرآنها در منابع رسمی و تاریخی، به درستی انعکاس نمی یابدو به دیگر سخن به دلخواه گروه های اجتماعی دیگر همچون فرادستان بازنمایی می شود. منظور از گروه های فاقد طبقه در این نوشتار، به گروه های اجتماعی اشاره دارد که در دسته بندی های اجتماعی مرسوم دوره صفویه، مورد اشاره نیستند. در واقع به رسمیت شناخته نمی شوند و به تعبیر نوشتار حاضر «فاقد طبقه» به حساب می آیند. بر این اساس نوشتار حاضر بدنبال پاسخ این پرسش است که این گروه های فاقد طبقه در نظام قشربندی اجتماعی دوره صفوی در چه موقعیت و جایگاهی قرار دارند؟ رویکرد پژوهش حاضر اکتشافی و روش آن کیفی است و تلاش دارد با تاسی از روش تاریخ خُرد که یکی از محورهای مطالعاتی در تاریخ فرهنگی جدید است به ردیابی گروه های فاقد طبقه به عنوان رهیافتی برای شناخت اقشار فرودست اجتماعی جامعه صفوی پردازد. در واقع دال مرکزی مطالعات و بررسیهای تاریخ خُرد را اقشاری تشکیل می دهند که در روایت تاریخ سنتی مورد توجه قرار نگرفته اند.https://www.chistorys.ir/article_209355_1f934f0bde419157e19ef054509b9e49.pdfانجمن ایرانی تاریخمطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش نامه انجمن ایرانی تاریخ)2783-2120165920250108Datis, the Commander of Darius the Great in the Battle of Marathon: Persian or Median?داتیس، فرماندة داریوش بزرگ در نبرد ماراتن: پارسی یا مادی؟15317820759310.22034/chs.2024.207593FAطهمورثمهرابیدانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانJournal Article20240514As Cyrus the Greatبا تشکیل حکومت هخامنشی توسط کوروش بزرگ (۵۵۰-۵۳۰ پ.م)، اگرچه شاهنشاهی مادها برچیده شد، اما بسیاری از فرماندهان مادی با کوروش پارسی همراه شدند که دو تن از آنها هاراپاگ و مازاریس بودند. در زمان کمبوجیه نیز، مادها در بسیاری از نبردها همراه پارسیان بودند، اما در زمان داریوش با قیام گئومات و شورش فرورتیش در ماد و پارت، داریوش نسبت به مادها بدبین شد و معتقد بود که مادها قصد دارند دوباره حکومت خود را تشکیل دهند. وی برای کاهش نفوذ مادها و بهدلیل شورشی که شاهنشاهی هخامنشی را تهدید کرده بود نام ماد را در کتیبه بیستون، در فهرست ساتراپیها در جایگاه دهم قرار داد؛ با این همه، داریوش فرماندهی نبرد ماراتن در سال۴۹۰ پ.م. را به داتیس سپرد. هنوز در بین پژوهندگان درباره مادی یا پارسی بودن داتیس بحث و اختلاف نظر وجود دارد، اما در بیشتر نوشتههای یونانی از وی با نام «داتیس مادی» یاد شده است. با توجه به اینکه داریوش در این برهه از زمان کاملاً نسبت به مادها بدبین بود و در حقیقت مادها را نوعی تهدید در براندازی حکومت پارس میدید، وجود فرماندهای مادی در نبرد ماراتن بسیار دور از انتظار بوده و به نظر میرسد «داتیس پارسی» بوده است. تاکنون درباره داتیس تحقیق مستقلی صورت نگرفته است، تنها در پارهای از کتابها و هنگام شرح نبرد ماراتن به وی اشارهای گذرا شده است. در این جستار، با استفاده از گزارشهای تاریخی کهن و دادههای باستانشناختی، به واکاوی شخصیت داتیس، مادی یا پارسی بودن وی و دلیل انتخاب وی توسط داریوش برای فرماندهی نبرد ماراتن پرداخته خواهد شد. با بررسی و تجزیهوتحلیل منابع به نظر میرسد داتیس پارسی بوده است نه مادی.https://www.chistorys.ir/article_207593_e74ae0a72a50a7b3abc7e25a5898741f.pdf