بررسی هویت فرهنگی جشن در سیره معصومان (ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترای تاریخ دانشگاه الزهرا (س). تهران، ایران

چکیده
آیین‌های مربوط به جشن در زندگی انسان اهمیت خاصی دارند. به ویژه، اگر این آیین‌ها جایگاه دینی داشته باشند در همبستگی و پایداری مردم تأثیرگذارند. به دلیل الگو بودن معصومان (ع) برای شیعیان و همچنین آمیختگی این آیین‌ها با باورهای نادرست، بررسی و شناخت آیین‌های جشن در سیره معصومان (ع) از جایگاه مهمی برخوردار است. این نوشتار در پی آن است که با روش گردآوری کتابخانه‌ای در منابع تاریخی و روایی و با رویکرد توصیفی تحلیلی به بررسی هویت فرهنگی آیین‌های جشن در سیره معصومان (ع) بر پایه شاخص‌های مفهومی سه گانه شادی، آراستگی و شادباش ‌گویی بپردازد. دستاورد پژوهش نشان می‌دهد معصومان (ع) آیین‌های جشن‌ها را با اهداف دینی مانند یکتاپرستی، هم‌گرایی اجتماعی، شادمان‌ سازی، انگیزه ‌بخشی و یاری دیگران فرهنگ‌سازی می‌کردند و در این میان به آیین‌های عرفی مردم نیز توجه داشتند. توجه به برخی آیین‌ها در جشن غدیر مانند عبادت کردن، تنها در سیره نظری امام صادق (ع) و شادباش گویی، تنها در سیره عملی پیامبر(ص) را می‌توان در زمره آیین‌های جشن شیعی دانست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

بررسی هویت فرهنگی جشن در سیره معصومان (ع)

نویسندگان English

mohammad-reza barani 1
farzaneh zamani 2
ابن اثیر، عزالدین (1415ق)، اسدالغابة فی معرفة­الصحابة، محقق علی‌محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، بیروت: دارالکتب العلمیة.
ابن اعثم، احمد (1411ق)، الفتوح، محقق علی شیری، بیروت: دارالاضواء.
ابن سعد، محمد (1410ق)، الطبقات الکبری، محقق محمد عبدالقادر عطا، بیروت:
دارالکتب العلمیۀ.
ابن شبه نمیری، ابوزید (1410ق)، تاریخ المدینه المنورة، محقق فهیم محمد شلتوت،
قم: دارالفکر.
ابن شعبه حرانی، حسن بن علی (1404ق)، تحف العقول عن آل الرسول صلی الله علیهم، مصحح علی اکبر غفاری، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
ابن کثیر، دمشقی (1407ق)، البدایه و النهایه، بیروت: دارالفکر.
اربلی، علی بن عیسی (1381ق)، کشف الغمة فی معرفة الائمة، محقق سیدهاشم رسولی محلاتی، تبریز: بنی‌هاشمی.
آذرخش، اردشیر، حسن سرایی، باقر ساروخانی، (1395)، «تحلیل جامعه­شناختی رابطه هویت اجتماعی در گزینش نوع گروه مرجع دانشجویان دانشگاه رازی کرمانشاه»، نشریة پژوهشهای جامعهشناختی، سال دهم، شمارة دوم، تابستان.
ترمذی، محمد بن عیسی (بی‌تا)، شمائل المحمدیه، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.
ثقفی، ابراهیم بن محمد (1410ق)، الغارات، قم: دارالکتاب.
جنگینز، ریچارد، (1381)، هویت اجتماعی، ترجمة تورج یاراحمدی، تهران: شیرازه.
حاکم حسکانی، عبیدالله بن عبدالله نیشابوری (1411ق)، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، قم: مؤسسة الطبخ و النشر.
خرگوشی، ابوسعید (1361)، شرف المصطفی، محقق محمد روشن، تهران: بابک.
دیلمی، حسن بن محمد (1408ق)، اعلام الدین فی صفات المؤمنین، قم: مؤسسة آل البیت علیهم‌السلام الاحیاء التراث.
روشه، گی (1388 ش)، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی عمومی، ترجمة هما زنجانی‌زاده، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
شریفی، اسماعیل، اکرم کاکاوندی، (1389)، «رابطة سرمایة اجتماعی خانواده با هویت جوانان»، دو فصلنامة تخصصی پژوهش جوانان، فرهنگ و جامعه، شمارة چهارم، بهار و تابستان.
صدوق، محمد بن علی (1378ق)، عیون اخبارالرضا، مصحح سید مهدی حسینی لاجوردی. تهران: انتشارات جهان.
صدوق، محمد بن علی (1395ق)، فضائل الاشهر الثلاثة، محقق میرزاغلامرضا عرفانیان، قم: دارالکتب الاسلامیه.
صدوق، محمد بن علی(بی‌تا)، الامالی الصدوق، بیروت: مؤسسة الاعلمی.
صدوق، محمد بن علی(1424ق)، الخصال، مصحح علی‌اکبر غفاری، قم: مؤسسة النشرالاسلامی
طبرسی، فضل بن حسن (1417ق)، اعلام الور باعلام الهدی، قم: مؤسسة آل البیت.
طبری صغیر، محمد بن جریر (1413ق)، دلائل الامامة، قم: مؤسسة البعثه.
کلینی، محمد بن یعقوب (1411ق)، الکافی، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
گل‌محمدی، احمد (1381)، هویت ملی و جهانی شدن، تهران: نشر نی.
گیدنز، آنتونی (1387)، جامعه‌شناسی، ترجمة حسن چاوشیان، تهران: نشر نی.
مسعودی، علی بن حسین (بی‌تا)، التنبیه و الاشراف، مصحح عبدالله اسماعیل الصاوی،
قاهره: دارالصاوی.
مفید، محمدبن نعمان (1436ق)، اثبات الوصیه للامام علی بن ابی‌طالب، قم: انصاریان.
مفید، محمدبن نعمان (1426ق)، الارشاد فی معرفة حجج‌اللّه علی العباد، قم: محبین.
مقریزی، تقی‌الدین (بی‌تا)، امتاع الاسما بما للنبی من الاحوال و الاموال و الحفدة و المتاع، بیروت: دارالکتب العلمیه.
میرمحمدی، داود (1383)، گفتارهایی دربارة هویت ملی در ایران، تهران: انتشارات تمدن ایرانی(وابسته به مؤسسة مطالعات ملی).
نویری، احمد بن عبدالوهاب (1423ق)، نهایه الارب فی فنون الادب؛ قاهره: دارالکتب و الوثائق القومیه.
واقدی، محمد بن عمر (1409ق)، المغازی، محقق مارسدن جونس، بیروت: مؤسسة الاعلمی.
یعقوبی، احمدبن اسحاق (بی‌تا)، تاریخ ‌الیعقوبی، بیروت: دار صادر.
هرمیداس باوند، داود (1377ش)، «چالش‌های برون مرزی و هویت ایرانی در طول تاریخ»، مجلة اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شمارة129 و 130.
میرمحمدی، داود (1383ش)، مقدمة گفتارهایی درباره هویت ملی در ایران، تهران: مؤسسة مطالعات ملی، تمدن ایرانی.
اکبری، محمود (1382ش)، «جشن میلاد و سیرة معصومان(ع) در شادی‌ها»، مجلة انتظار، شمارة 8 و 9.
دوره 15، شماره 56
تابستان 1402
تابستان 1402
صفحه 1-23

  • تاریخ دریافت 17 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 27 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 14 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 19 آذر 1402