بررسی نگاه چینیان به ساسانیان در روایت مسعودی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترای گروه تاریخ دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
علی‌بن‌حسین مسعودی از مورخان سده‌های نخستین اسلامی است که در آثار خود تلاش کرده است تاریخ منظمی از جهان را تا زمان خویش گرد آورد. افزون‌بر تاریخ سیاسی از جمله مباحث موردتوجه او رسوم و آیین‌های اقوام مختلف است که داده‌های تاریخی قابل‌توجهی را دربردارد. وی در اثر خود موسوم به مروج ‌الذهب و معادن الجوهر گزارشی از زبان امپراتور چین درخصوص ساسانیان ارائه می‌دهد که بررسی و سنجش آن مسئلة اصلی پژوهش حاضر است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد گزارش مسعودی از نقطه‌نظر تاریخی موثق است و می‌تواند حاصل نگاه مثبت چینیان دورۀ امپراتوری تانگ به ساسانیان و توان اقتصادی، سیاسی و فرهنگی ایرانیان این عصر باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Examining the view of the Chinese towards the Sassanians in Masoudi's narrative

نویسندگان English

Kolsoum Ghazanfari 1
Amin Babadi 2
1 Assistant Professor, Department of History, University of Tehran, Tehran, Iran
2 PhD Student in the Department of History, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Ali bin Hossein Masoudi is one of the historians of the first centuries of Islam, who has tried to compile a systematic history of the world up to his time in his works. In addition to political history, among the subjects of his interest are customs and rituals of different ethnic groups, which contain significant historical data.In his work called Moruj al-Zahb and Ma'aden al-Jawhar, he presents a report of the language of the Chinese emperor’s tongue regarding the Sassanids, which to review and evaluate it, is the main issue of the present research. The results of the research show that Masoudi's report is reliable from a historical point of view and it can be the outcome of the positive assessment of the Chinese of the Tang Empire period towards the Sasanians and the economic, political and cultural strength of the Iranians of this era.

کلیدواژه‌ها English

Masoudi
Sasanian Empire
China
the Tang Empire
Trade
آذرپی، گیتی (1394)، «هنر ساسانی در فراسوی ایران»، بین‌النهرین و ایران در دوران اشکانی و ساسانی، ویراستۀ جان کرتیس، ترجمۀ زهرا باستی، تهران: سمت.
آلتهایم، فرانتس (1398)، ساسانیان و هون‌ها، ترجمۀ هوشنگ صادقی، تهران: فرزان روز.
ابن‌خردادبه (1370)، المسالک والممالک، ترجمۀ حسین قره‌چانلو، تهران: چاپخانة مهارت.
بیل، ساموئل (1382)، «سفرنامۀ هیون تسیانگ (قسمت مربوط به ایران)»، ترجمۀ جواد چوپانیان، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شمارة 72، مهر، 43-46.
پاشازانوس، حمیدرضا (1395)، «تماس فرهنگ‌های ایران و چین: نقش هخامنشیان و سغدیان در شکل‌گیری و توسعۀ جادۀ ابریشم»، فصلنامۀ تاریخ روابط خارجی، شماره 68-69، پاییز و زمستان، 5-34.
________ (1399)(الف)، «مناسبات ایران و چین در دورۀ ساسانی و تأثیر آن بر فرهنگ چین با استناد به منابع چینی»، فصلنامۀ علمی تاریخ اسلام و ایران دانشگاه الزهرا، سال سی‌ام، دورۀ جدید، شمارۀ 45، پیاپی 135، بهار، 9-33.
پاشازانوس، حمیدرضا (1399)(ب)، «آن و آن‌شی در منابع چینی و بودایی؛ مناسبات چین و ایران در دورۀ اشکانی»، فصلنامۀ تاریخ روابط خارجی، سال بیست و یکم، شمارۀ 84، 3-24.
تشکری، عباس (2536)، ایران به روایت چین باستان، تهران: مؤسسة روابط بین‌المللی.
تفضلی، احمد (1378)، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن.
جان‌سین لیان (1386)، متون باستانی پیرامون تاریخ روابط چین و ایران: از روزگار اشکانی تا شاهرخ تیموری، ترجمه از زبان چینی جان‌هون نین، ترجمۀ فارسی ابولقاسم اسماعیل پور، تهران: سازمان میراث فرهنگی.
حسین، م.م. (1388)، «تاریخ‌نگاری دورۀ صفاری»، تاریخ‌نگاری در ایران، ترجمۀ یعقوب آژند، تهران: گستره.
دریایی، تورج (1392)، ساسانیان، ترجمۀ شهرناز اعتمادی، تهران: توس.
________ (1394)، شاهنشاهی ساسانی، ترجمۀ مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس.
________ (1396)، تاریخ و فرهنگ ساسانی، ترجمۀ مهرداد قدرت دیزجی، تهران: ققنوس.
دفینا، پائولو (1396)، ایران ساسانی از دیدگاه منابع چینی، ترجمۀ نازنین خلیل‌پور، تهران: آوای خاور.
سیمپسون، سنت جان (1394)، «بین‌النهرین در دورۀ ساسانی؛ الگوهای استقرار، هنر و صنعت»، بین‌النهرین و ایران در دوران اشکانی و ساسانی، ویراستۀ جان کرتیس، ترجمۀ زهرا باستی، چاپ سوم، تهران: سمت.
شهبازی، علیرضا شاپور (1389)، تاریخ ساسانیان، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
طقوش، محمدسهیل (1380)، دولت امویان، ترجمۀ حجت‌الله جودکی، قم: پژوهشکدۀ حوزه و دانشگاه.
فرای، ریچارد (1380)، «تاریخ سیاسی ایران در دورۀ ساسانیان»، تاریخ ایران کمبریج جلد سوم بخش یکم، ترجمۀ حسن انوشه، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر.
فرای، ریچارد (1394)، «تاریخ ایران در دوران اشکانی و ساسانی»، بین‌النهرین و ایران در دوران اشکانی و ساسانی، ویراستۀ جان کرتیس، ترجمۀ زهرا باستی، چاپ سوم، تهران: سمت.
فنگ، جین‌یوان (1377)، فرهنگ اسلامی و ایرانی در چین، ترجمۀ محمدجواد امیدوارنیا، تهران: الهدی.
فیتس‌جرالد، چارلز پاتریک (1384)، تاریخ فرهنگ چین، ترجمۀ اسماعیل دولتشاهی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
قریب، بدرالزمان (1376)، «سغدی‌ها و جادۀ ابریشم»، ایران شناخت، تابستان، شمارۀ 5، 246-281.
کریستن‌سن، آرتور امانوئل (1368)، ایران در زمان ساسانیان، ترجمۀ غلامرضا رشیدیاسمی، تهران: دنیای کتاب.
گازرانی، ساقی (1399)، کوش پیل دندان: خلق یک ضد قهرمان، ترجمة سیما سطانی، تهران: نشر مرکز.
گروسه، رنه (1365)، امپراتوری صحرانوردان، ترجمۀ عبدالحسین میکده، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
گوبل، روبرت (1380)، «سکه‌های ساسانی»، تاریخ ایران کمبریج جلد سوم بخش یکم، ترجمۀ حسن انوشه، تهران: امیرکبیر.
گیرشمن، رومن (1370)، هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی، ترجمۀ بهرام فره‌وشی، چاپ دوم، تهران: علمی و فرهنگی.
متحده، روی (1363)، «خلافت عباسیان در ایران»، تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه، از مجموعۀ تاریخ ایران کمبریج جلد چهارم، ویراستۀ ریچارد فرای، ترجمۀ حسن انوشه، تهران: امیرکبیر.
مسعودی، ابوالحسن علی‌ابن‌حسین (1349)، التنبیه و الاشراف، ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مسعودی، ابوالحسن علی‌ابن‌حسین(1382)، مروج الذهب و معادن الجوهر، ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، چاپ هفتم، تهران: علمی و فرهنگی.
المسعودی، ابوالحسن علی‌بن‌الحسین (1425/2005)، مروج الذهب و معادن الجوهر، کمال حسن مرعی، الجزء الاول، البیروت: مکتبه العصریه.
نولدکه،تئودور (1358)، تاریخ ایرانیان و عرب ها در زمان ساسانیان، ترجمۀ عباس زریاب، تهران: انجمن آثار ملی.
واتسن، ویلیان (1380)، «ایران و چین»، تاریخ ایران کمبریج جلد سوم بخش یکم، ترجمۀ حسن انوشه، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر.
وثوقی، محمدباقر و منصور صفت‌گل (1395)، اطلس تاریخ بنادر و دریانوردی ایران، جلد 1، تهران: سازمان بنادر و دریانوردی.
هارپر، پرودنس (1392)، «تصویر و هویت: هنر ساسانیان نخستین»، ساسانیان، ویراستۀ وستا سرخوش کرتیس و سارا استوارت، ترجمۀ کاظم فیروزمند، تهران: مرکز.
Adshead, S. A. M. (2004), T’ang China: The Rise of the East in World History, Basingstoke and New York: Palgrave Macmillan
Ball, Warwick (2017), “The Sasanian Empire and the East: a Summary of the Evidence and its Implications for Rome”, Sasanian Persia, Edited by Eberhard W. Sauer, Edinburgh University Press.
Bentley, J. H. (1993), Old World Encounters: Cross-Cultural Contacts and Exchanges in Pre-Modern Times, Oxford University Press.
Canepa, Matthew P. (2010), “Distant Displays of Power: Understanding Cross-Cultural Interaction Among the Elites of Rome, Sasanian Iran, and Sui-Tang China”, ARS Orientalis, Volume 38.
Compareti (2003), “The Last Sasanians in China”, Eurasian Studies 2/2, pp.197-213.
Daryaee, Touraj (2003), “the Persian Gulf Trade in Late Antiquity”, Journal of World History, Vol 14, No 1.
Daryaee, Touraj (2022), “The Scent of Musk and Jasmine: Trade in Aromatics Between Iran and China”, Khorasan Namak: Essays on the Archaeology, History and Architecture of Khorasan in Honour of Rajabali Labbaf-Khaniki, Tehran.
De La Vaissière, Étienne (2005), Sogdian Traders: A History, tr. James Ward, Bril: Leiden-Boston.
Frye, Richard N. (1993), “Sasanian-Central Asian Trade Relations”, Bulletin of the Asia Institute, New Series, Vol 7.
Hirth, F. (1885), China and the Roman Orient, Leipsic & Munich: Georg Hirth.
Kolb, Anne and Michael A. Speidel (2015), “Perceptions from Beyond: Some Observations on None-Roman Assessments of the Roman Empire from the Great Eastern Trade Routes”, Journal of Ancient Civilizations, Vol. 30.
Lewis, Mark Edward (2009), China’s Cosmopolitan Empire the Tang Dynasty, Cambridge: Harvard University Press.
Sun, Li (2006), “The Distribution and Significance of Sassanid Silver Currency in China”, Chinese Archaeology, Volume 6 (1), pp. 190-194.
Ulrich, Brian (2011), “Oman and Bahrain in Late Antiquity: the Sasanian’s Arabian Periphery”, Proceeding of the Seminar for Arabian Studies, Vol. 41, London.
Skaff, Jonathan (1998), "The Sasanian and Arab-Sasanian Silver Coins from Turfan: Their Relationship to International Trade and the Local Economy", Asia Major, Third Series, Vol 11, No 2.
Ying, Lin (2004), “Ruler of the Treasure Country: the Image of the Roman Empire in Chinese Society from the First to the Fourth Century AD”, Latomus, T. 63, Fasc. 2.
Zhang, Yuan (2015), “Harṣa and China: The Six Diplomatic Missions in the Early 7 the Century”, The Delhi University Journal of the Humanities & the Social Sciences, 2, pp. 1-24.
دوره 15، شماره 57 - شماره پیاپی 57
پاییز 1402
پاییز 1402
صفحه 125-149

  • تاریخ دریافت 06 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 11 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 11 اردیبهشت 1403
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1403