راه‌های خسروانی و آئین‌ نوروز

نویسنده

سید حسین میثمی، دانشیار دانشگاه هنر تهران، ایران ، meysami@art.ac.ir

چکیده
راه­های خسروانی یا طروق­الملوکیه، نظام موسیقی دوران ساسانی است که به­نظر می­رسد باربد و نگیسا در تدوین آن نقش داشته­اند. در قرون نخستین اسلامی، در چهار منبع به این نظام پرداخته شده است. اسامی تغییریافته­ای نیز در دو منبع دوران اسلامی وجود دارد که بین آنها و چهار منبع پیش­گفته ارتباطی دیده می­شود؛ موضوعی که در تحقیقات گذشته به آن توجه نشده است. اکثر پژوهشگران پیشین درباره معنی و ریشه این اسامی حدس­هایی مطرح کرده­اند. در این تحقیق تلاش می­شود با استفاده از زمینه­های فرهنگی و تغییرات اسامیِ راه­ها در دوران اسلامی، به چگونگی ماهیت و ارتباط آنها با آئین نوروز و احتمالاً مهرگان پی برد. این تحقیق توصیفی­ـ­ تحلیلی و گردآوری اطلاعات مبتنی بر روش کتابخانه­ای است. مهم­ترین سؤال­های تحقیق به چیستی راه­های خسروانی و ارتباط آن با آئین­ نوروز و تغییرات اسامی آن در دوران اسلامی مربوط می­شود. با توجه­ به نتایج به­ دست آمده می­توان بیان کرد که مهم­ترین اهداف آئین نوروز، تقویت موقعیت شاه و دریافت مالیات­ها و هدایا و آرزوی بهروزی معیشتی است و راه­های خسروانی در همین خصوص تدوین و اجرا می­شد. به­نظر می­رسد که هر یک از این راه­ها به روزهای هفتگانه نوروز (عام، خاص) و نیایش باران تعلق داشته­اند.    

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Khosravani Ways and Nowruz

نویسنده English

Hossein Meisami
چکیده English

Khosrovani ways or Taruq-ul-Malukiyeh is a music system of the Sassanid period, which Barbad and Nakisa composed it. In the early Islamic centuries, this music system was discussed in four sources. Two authors used different names for this system of music in their works, which is related to the aforementioned four sources. This issue has not been paid enough attention by scholars. Some researchers have studied the meaning and origin of these names. This research studies the nature and relationship between Nowruz and Mehregan in their cultural contexts. The most important question of the research is what are the ways of Khosravani and its connection with Nowruz customs and changing of its name in the Islamic era. The author argues that the goals of the Nowruz ritual were to strengthen the position of the king by receiving taxes and gifts and wishing for a prosperous life, and Khosravani's ways were implemented for this purpose. It seems that each of the rituals belonged to the seven days of Nowruz and prayer for rain.


کلیدواژه‌ها English

Keywords: Khosravani
Barbad
Nakisa
Musical system
Sassanid era
  Nowruz
دوره 14، شماره 52
تابستان 1401
تابستان 1401
صفحه 88-123

  • تاریخ دریافت 05 شهریور 1403
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1401