روش‌شناسی تاریخ‌نگاری ایرج افشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تاریخ ایران پس از اسلام، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیارگروه تاریخ فرهنگی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

چکیده
ایرج افشار را بیشتر در جایگاه یک ایران‌شناس، نسخه‌شناس و کتابدار می‌شناسند؛ بااین‌حال بخش گسترده‌ای از فعالیت‌های ایران‌شناسانه و نسخه‌شناسانه او ذیل فعالیت تاریخ‌نگارانه نیز قرار می‌گیرد. او مانند هر تاریخ‌نگار و تاریخ‌پژوه پرتوان، جدی و فعال دیگر روش‌های مقبول خود را در پژوهش تاریخی به‌کار می‌بست و در کنار میراث دیگر خود، توانست از نظر روش‌شناسی نیز بر بسیاری از همکاران هم‌نسل و نسل‌های بعدی تأثیر بگذارد و آنان از وی بسیار آموختند که چگونه سرگذشت آدمی را پژوهش کنند تا به درک بهتری از واقعیت گذشته دست یابند؛ به‌همین‌دلیل شناخت روش‌ها و گرایش‌های وی در تاریخ‌نگاری و تاریخ‌پژوهی حائز اهمیت بسیار است. در این مقاله کوشش شده است این روش‌ها بهتر شناخته شود و پاسخی به این پرسش داده شود که ایرج افشار چگونه تلاش می‌کرد که واقعیت گذشته ایران را بهتر بشناسد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Iraj Afshar's historiography methodology

نویسندگان English

Ali Shahbani Nasri 1
Mohammad Amir Ahmadzadeh 2
1 PhD Student of History of Islamic Iran, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Cultural History, Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
چکیده English

Iraj Afshar is mostly known as an Iranologist, Manuscript expert and bibliographer; However, a large part of his Iranological and manuscript studies activities is also included under historiographical activity. Like every capable, serious and active history researcher and historian, he used his preferred methods in historical research, and along with his other legacy, he influenced many colleagues of the same generation and subsequent generations in terms of methodology. They learned a lot from him; including how to research human history to achieve a better understanding of the past. For this reason, it is very important to know his methods and tendencies in historiography and historical research. In this article, has been tried to achieve a better understanding of these methods and to give an answer to the question of how Iraj Afshar tried to better understand the reality of Iran's past.

کلیدواژه‌ها English

Iraj Afshar
Methodology
Historiography
Manuscript Studies
احمدزاده، محمدامیر (1393ش)، باستانی پاریزی و سنت ادیب-مورخان، از پاریز تا پردیس، به اهتمام حسن زندیه، تهران: دانشگاه تهران، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، گروه تاریخ.
اصطخری، ابواسحق ابراهیم (1340ش)، مسالک و ممالک، به اهتمام ایرج افشار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
اعتمادالسلطنه، محمدحسن بن علی (1389ش)، روزنامة خاطرات اعتمادالسلطنه، به کوشش ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.
افشار، ایرج (1401ش)، این دفتر بی‌معنی: یادگارنمای فرهنگی از ایرج افشار، به کوشش بهرام، کوشیار و آرش افشار، تهران: سخن.
افشار، ایرج (1349ش)، راهنمای تحقیقات ایرانی، تهران: مرکز بررسی و معرفی فرهنگ ایران.
افشار، ایرج (1383ش)، سفرنامچة گلگشت در وطن، تهران: اختران.
افشار، ایرج (1390ش)، سفینة و بیاض و جنگ، گردآوری میلاد عظیمی، تهران: سخن.
افشار، ایرج (تابستان 1384ش)، ارتباط وقف و تاریخ، سخنرانی استاد ایرج افشار در چهارمین نشست علمی-پژوهشی، وقف میراث جاویدان، شمارة 50.
افشار، ایرج (بی‌تا)، سخنرانی گلگشت ایران، خانة هنرمندان.
افشار، ایرج (1382ش)، نادره کاران، به کوشش محمود نیکویه، تهران: قطره.
افشار، ایرج (1379ش)، نامه‌های تهران، 154 نامه از رجال دوران به تقی‌زاده، تهران: فرزان روز.
افشار، ایرج (1371ش)، یزدنامه، جلد اول، تهران: فرهنگ ایران زمین.
بیات، کاوه، «ایرج افشار و ایرانشناسی او»، نامة فرهنگستان، سال یازدهم، شمارة 3 (پیاپی 43)، پاییز 1389ش.
بصیرالملک شیبانی، طاهر (1374ش)، روزنامه خاطرات بصیرالملک شیبانی، به کوشش ایرج افشار و محمدرسول دریاگشت، تهران: دنیای کتاب.
بیرجندی، عبدالعلی (1387ش)، معرفت فلاحت، به کوشش ایرج افشار، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
تفرشی حسینی، حاجی میرزا سید احمد (1351ش)، روزنامة اخبار مشروطیت و انقلاب ایران، به کوشش ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.
جمالزاده، محمدعلی (1378ش)، خاطرات سید محمدعلی جمالزاده، به کوشش ایرج افشار و علی دهباشی، تهران: شهاب ثاقب، سخن.
جمالی یزدی، ابوبکر مطهر (1386ش)، فرخ‌نامه، به کوشش ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.
حضرتی، حسن (1397 ش)، روش پژوهش در تاریخ‌شناسی، تهران: لوگوس.
خاقانی شروانی، بدیل بن علی (1385ش)، ختم‌الغرایب (تحفة‌العراقین)، به کوشش ایرج افشار، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب؛ وین: آکادمی علوم اتریش.
دولت‌آبادی، علی‌محمد (1390ش)، خاطرات و ملاحظات سید علی‌محمد دولت‌آبادی، به کوشش ایرج افشار، تهران: سخن.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1375ش)، تاریخ در ترازو، تهران: امیرکبیر.
زنگی بخاری، محمد بن محمود بن محمد (1372ش)، زنگی‌نامه، به کوشش ایرج افشار، تهران: توس.
سالور، قهرمان‌میرزا عین‌السلطنه، روزنامة خاطرات عین‌السلطنه، جلد اول، به کوشش مسعود سالور و ایرج افشار، تهران: اساطیر، 1374 ش.
صادق، مستشارالدوله، خاطرات و اسناد مستشارالدوله صادق، جلد دوم، به کوشش ایرج افشار، تهران: فردوسی، 1362 ش.
صالح، اللهیار، گزارش‌های سیاسی واشنگتن و یادداشت‌های زندان، به کوشش ایرج افشار، تهران: سخن، 1389 ش.
عظیمی، میلاد، کتابشناسی موضوعی-تاریخی از چاپکرده‌ها و نوشته‌های ایرج افشار، تهران: خانه کتاب، 1396 ش.
علی‌نژاد، سیروس (1396)، چرا سفر می‌کنید؟، تهران: کندوکاو.
قاسمی، سید فرید (1390الف)، ایرج افشار و تاریخ مطبوعات ایران، تهران: جهان کتاب، سال شانزدهم، شمارة 1-2.
قاسمی، سید فرید، (1390ج)، سال‌نگار زندگی ایرج افشار، بخارا، سال چهاردهم، ش 81، خرداد - تیر 1390.
قاسمی، سید فرید (1390ب)، کتاب‌ورز اطلاع‌رسان، تهران، کتابخانه.
قزوینی، محمد (1384ش)، نامه‌های پاریس از قزوینی به تقی‌زاده، به کوشش ایرج افشار، تهران: قطره.
قطبی اهری نجم، ابی بکر (1389ش)، تواریخ شیخ اویس، به کوشش ایرج افشار، تبریز: ستوده.
کسمائی، ابوالقاسم (1385ش)، خاطرات ابوالقاسم کسمائی، به کوشش ایرج افشار، تهران: قطره.
کیوی، ریمون و کوک وان کامپنهود (1373ش)، روش تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمة عبدالحسین نیک‌گهر، تهران: فرهنگ معاصر.
محقق داماد، سید مصطفی(اسفند 1396ش)، سخنرانی در آیین گرامیداشت ایرج افشار، کتابخانة مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران.
مسرت، حسین (1395ش)، یزد یادگار تاریخ، ادارة کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد: انجمن کتابخانه‌های عمومی.
مهدوی، اصغر و ایرج افشار (1380ش)، اسناد تجارت ایران در سال 1287 قمری، به کوشش اصغر مهدوی و ایرج افشار، تهران: علمی و فرهنگی.
نامعلوم (1343ش)، اسکندرنامه، به کوشش ایرج افشار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
نامعلوم (2535 شاهنشاهی)، المختارات من الرسائل، به کوشش ایرج افشار، تهران: انجمن آثار ملی.
نامعلوم (1370ش)، عالم‌آرای شاه طهماسب، به کوشش ایرج افشار، تهران: دنیای کتاب.
نامعلوم (1386ش)، قصة حسین کرد شبستری؛ بر اساس روایت ناشناخته موسوم به حسین‌نامه، به کوشش ایرج افشار و مهران افشاری، تهران: چشمه.
نامعلوم (1375ش)، مجمل‌الحکمة، به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه و ایرج افشار، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
نامعلوم (1382ش)، هزار حکایت صوفیان، نسخه‌برگردانان ایرج افشار و محمود امیدسالار، تهران: طلایه.
وثوق‌الدوله (1363ش)، دیوان وثوق، به تصحیح و مقدمه ایرج افشار، تهران: ما.
هروی، صوفی محمد (1386ش)، دفتر اشعار صوفی، به کوشش ایرج افشار، تهران: میراث مکتوب.
یارشاطر، احسان، «رثاء بزرگمرد فرهنگ ایران»، بخارا، سال چهاردهم، شمارة 81، خرداد - تیر 1390ش.
دوره 15، شماره 58 - شماره پیاپی 58
ویژه نامه تاریخ فرهنگی، زمستان 1402
زمستان 1402
صفحه 1-39

  • تاریخ دریافت 07 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 08 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 29 مهر 1403
  • تاریخ انتشار 01 دی 1402