مطالعه تطبیقی تأثیرگذاری گفتمان‌های سیاسی نیمه دوم دهه هفتاد شمسی ایران بر پوسترهای سینمایی «اعتراض» و «آژانس شیشه‌ای» با تکیه بر نشانه‌معناشناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع دکتری رشته پژوهش هنر، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه زبان فرانسه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران، تهران، ایران

3 استاد یار گروه هنر، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
گفتمان که اسلوبی تأثیرگذار بر شکل­‌دهی به ابژه‌های مورد بحث در یک جامعه است، حوزه‌های مختلفی همچون سیاست را دربرمی­‌گیرد. گفتمان­‌های سیاسی نیز با مسلط‌شدن در هر دوره‌­ای بر ساختارهای متعدد موجود چون حوزه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی تأثیر می‌گذارند؛ سینما به‌مثابه محصولی فرهنگی نیز از این امر مستثنا نیست. آثار سینمایی هر جامعه‌ای محصول اذهان منفرد مجزایی نیستند؛ بلکه در جایگاه بخشی از اجتماع حاضر، متأثر از گفتمان‌های سیاسی موجود در آن جامعه قرار دارند که برای انتقال مفاهیم و مضامین خود به مخاطبان و تأثیرگذاشتن بر ذهنیت آن‌ها در راستای ترغیب به تماشای فیلم، نیازمند تبلیغ وسیع‌اند. یکی از ابزارهای تبلیغاتی، پوسترهای فیلم­‌ها هستند که با تکیه بر زبان خاص خود به بازنمایی نظام معنایی و گفتمانی حاکم بر ساخت و نمایش فیلم می‌پردازند؛ این پژوهش با ابتنا بر نشانه‌معناشناسی گفتمانی و بر اساس منابع کتابخانه‌ای و دیداری-‌شنیداری (پوسترهای فیلم) قصد دارد تا با هدف مطالعه تطبیقی نظام‌های گفتمانی و معنایی موجود در پوسترهای سینمایی «اعتراض» و «آژانس شیشه‌ای» نشان دهد گفتمان‌های سیاسی حاکم بر نیمه دوم دهه هفتاد شمسی ایران چه تأثیری بر این پوسترهای سینمایی از منظر نشانه‌معناشناسی گذاشته است؟ بر اساس یافته­‌های پژوهش نظام‌های گفتمانی نشانه‌معناشناسانه در پوسترهای سینمایی «اعتراض» و «آژانس شیشه‌ای» نشان می‌دهد که این پوسترها از گفتمان‌های سیاسی کلاسیک (اصول‌گرا) و مدرن (اصلاح‌طلب) تأثیر پذیرفته‌اند که تفاوت‌‌ها و شباهت‌های آن‌ها از طریق تبیین عناصر بصری و روایی مستتر در این دو پوستر مشخص می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

A comparative study of the influence of political discourses in the second half of the 1970s on the movie posters of "E’teraz” (Protest) and "Ajans-e Shishei” (The Glass Agency) based on semiotics

نویسندگان English

ukabed arefi 1
Hamid Reza Shairi 2
Parastoo Mohebi 3
1 PhD Student of Art Research, Department of Art Research, Scince and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor of french language group, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor of Art group, Scince and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Discourse, as an influential method in shaping the objects discussed within a society, encompasses various fields, including politics. Political discourses, by dominating any given period, affect multiple existing structures such as cultural, social, and economic realms; cinema, as a cultural product, is no exception. The cinematic works of any society are not merely products of isolated individual minds; rather, they are influenced by the prevailing political discourses of that society, which need extensive promotion to convey their concepts and themes to audiences and impact their mindsets in line with encouraging them to watch the films. One of the promotional tools is film posters, which, relying on their specific language, represent the semantic and discursive system governing the creation and display of films. The present study, based on discursive semiotics and utilizing library and audiovisual resources (film posters), attempts to conduct a comparative study of the discursive and semantic systems present in the movie posters of “E’teraz” (Protest) and "Ajans-e Shishei” (The Glass Agency) to demonstrate how the political discourses in the second half of the 1990s in Iran have influenced these movie posters from a semiotic perspective. Based on the findings, the semiotic discursive systems in the posters of "Protest" and "Glass Agency" show that these posters have been influenced by both classical (principlist) and modern (reformist) political discourses, with their differences and similarities being elucidated through the explanation of the visual and narrative elements embedded in these two posters.

کلیدواژه‌ها English

Political discourse
semiotics
film poster
E’teraz (Protest)
Ajans-e Shishei (The Glass Agency)
اسدنژاد اعظم [ودیگران] (1393)، تحلیل نشانه‌معناشناختی تصویر (مجموعه مقالات گردآوری‌شده زیر نظر حمیدرضا شعیری)، تهران: نشر علم.
سلطانی، علی اصغر (1384)، قدرت، گفتمان و زبان (سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی)، تهران: نشر نی.
شعیری، حمیدرضا (1385)، تجزیه‌وتحلیل نشانه-معناشناختی گفتمان، تهران: سمت.
شعیری، حمیدرضا (1395)، نشانه-معناشناسی ادبیات: نظریه و روش تحلیل گفتمان ادبی، تهران: انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
شعیری، حمیدرضا (1391)، نشانه-معناشناسی دیداری (نظریه و تحلیل گفتمان هنری)، تهران: سخن.
شعیری، حمیدرضا، بهروز محمودی بختیاری و مهدی سبزواری (1402)،  فرهنگ توضیحی جهان نشانه و معنا، تهران: لوگوس.
شعیری، حمیدرضا و ترانه وفایی (1388)، راهی به نشانه‌معناشناسی سیال (با بررسی موردی «ققنوس» نیما)، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
فکوهی، ناصر (1383)، انسان‌شناسی شهری، تهران: نشر نی.
گرمس، آلژیرداس ژولین (1399)، نقصان معنا (عبور از روایت‌شناسی ساخت‌گرا: زیبایی‌شناسی حضور)، ترجمه و شرح حمیدرضا شعیری، تهران: نشر خاموش.
لاکلا، ارنستو [ودیگران] (1395)، تحلیل گفتمان سیاسی( امر سیاسی به مثابه یک برساخت گفتمانی)، ترجمة امیر رضائی‌پناه و سمیه شوکتی مقرب، تهران: نشر تیسا (نسخة الکترونیکی اپلیکیشن فیدیبو).
منتظرقائم، مهدی، یادگاری، محمدحسن (1394)، «مطالعه بازنمایی حجاب، پوشش و آرایش هنرپیشگان زن در پوسترهای فیلم های سینمای ایران و مطابقت آن با سیاست‌گذاری فرهنگی سه دولت (سازندگی، اصلاحات و اصولگرا): به روش رهیافت گفتمانی استوارت هال»، دو فصلنامة دین و ارتباطات، سال بیست و دوم، پاییز و زمستان، شمارة 2 (پیاپی 48)، صص 157-194.
نبی‌ئیان، پانته‌آ (1401)، تحلیل نشانه-معناشناسی گفتمانی (پنج داستان کوتاه فارسی و شکل‌گیری فرایند تشخیص)، تهران: نوآوران سینا.
هاتفی، محمد (1399)، عبور از گفتمان، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
Fitaloka, Kiki, Andreas Slamet Widodo and Ambar Mulyono (2023), Analysis of Visual Elements on the Movie Poster Suzume, TAMA: Journal of Visual Arts, Vol. 1, No. 1.
Husocpument, Jurnal, Made Mei Darmayanti, I Made and Yogi Marantika (2023), “Verbal and Non-Verbal Sign Found in Titanic Movie Poster”, Vivid: Journal of Language and Literature, Volume 3, Number 1.
Jacobs, T., & Larsson, O.L. (2019), “recto rh: Jacobs * Post-Structuralist Discourse Theory”, Critical Review, vol 30, no 3-4.
Kalelioğlu,M. & Günay,V.D. (2018), Analysis of Duha Koca Oglu Deli Dumrul Narrative With in The Framework of Literary Semiotics.
Kenzhekanova, Kuralay Kenzhekankyzy (2015), Linguistic Features of Political Discourse, Mediterranean journal of social sciences. 
Selvi, C.Tamil & T. Thilagavathi (2018), “Study of Post-Modernism and Post-Structuralism”, International Journal of English and Literature 3.
Scannell, P. (1998), Media - language world', inA. Bell and Garrett, P.(eds.) Approaches to Media Discourse, Oxford: Blackwell.
Suryani, Eli, Bedjo Riyanto and Sarwono (2023), “Analysis of Design Elements on Secret Magic Control Agency Movie Poster”, TAMA: Journal of Visual Arts, Vol. 1, No. 1. 
Wei-Ta Chu & Hung-Jui Guo (2017), “Movie Genre Classification based on Poster Images with Deep Neural Networks MUSA”, Mountain View, CA, USA.
Wicaksono, Lanang Dwi & Nungki Heriyati (2023),  “Semiotic Analysis of the Little Mermaid Movie Poster Using Peirce(1996)”, Mahadaya: Jurnal Bahasa, Sastra, Dan Budaya.
دوره 16، شماره 60 - شماره پیاپی 2
تابستان 1403
تابستان 1403
صفحه 119-146

  • تاریخ دریافت 07 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 26 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 01 بهمن 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403