نقش هیئت‌های تبشیری مسیحی در شکل‌گیری و گسترش نهادهای آموزشی و بهداشتی در همدان دوره قاجار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، تاریخ ایران دوره اسلامی، سید جمال الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران.

2 دانشیار تاریخ گروه معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

10.22034/chs.2026.553491.1137
چکیده
حضور هیئت‌های تبشیری مسیحی در ایران از دوره قاجار گسترش بیشتری یافت و برخی شهرها، از جمله همدان، به یکی از مراکز مهم فعالیت این هیئت‌های میسیونری تبدیل شد. این مبلغان علاوه بر فعالیت‌های تبلیغی، در ایجاد و توسعه نهادهای آموزشی و درمانی نیز نقش قابل توجهی ایفا کردند. فعالیت‌های آموزشی و بهداشتی این گروه‌ها، که عمدتاً در قالب تأسیس مدارس و مراکز درمانی صورت می‌گرفت، از جلوه‌های مهم شکل‌گیری زیرساخت‌های آموزشی و پزشکی نوین در این دوره به شمار می‌آید. پژوهش حاضر با هدف بررسی روند شکل‌گیری و گسترش مراکز آموزشی و بهداشتی وابسته به میسیون‌های مسیحی در همدان و تحلیل نقش و تأثیر آن بر جامعۀ محلی در دوره قاجار تا اوایل پهلوی انجام شده است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایۀ منابع کتابخانه‌ای و اسناد تاریخی، از جمله گزارش‌های میسیونری و منابع پژوهشی مرتبط، به بررسی فعالیت‌های آموزشی و درمانی این هیئت‌ها می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که میسیون‌های مسیحی با تأسیس مدارس، بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، نقش مؤثری در گسترش آموزش نوین و خدمات پزشکی ـ درمانی در همدان ایفا کردند و فعالیت‌های آنان به‌ویژه در میان اقلیت‌های دینی با استقبال بیشتری روبه‌رو شد. این فعالیت‌ها علاوه بر اهداف تبلیغی، در پاسخ‌گویی به بخشی از نیازهای آموزشی و درمانی جامعه محلی و شکل‌گیری برخی نهادهای آموزشی و درمانی نوین در همدان نیز تأثیرگذار بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The Role of Christian Missionary Boards in the Emergence of Educational and Health Systems in Hamedan during the Qajar Era

نویسندگان English

Habib sharafi safa 1
Hadi Bayati 2
1 Assistant Professor, Department of History, Sayyed Jamaleddin Asadabadi University, Asadabad, Iran.
2 Associate Professor of History, Department of Islamic Studies, Mazandaran University, Babolsar, Iran
چکیده English

The presence of Christian missionary boards in Iran expanded significantly during the Qajar period, with certain cities, including Hamadan, becoming key hubs for missionary activity. Beyond their proselytizing missions, these missionaries played a substantial role in establishing and developing educational and medical institutions. Their activities—primarily through the founding of schools and healthcare centers—represent a significant facet of the emergence of modern educational and medical infrastructure in Iran during this era. The present study aims to investigate the process of formation and expansion of missionary-affiliated educational and healthcare centers in Hamadan, analyzing their role and impact on the local community from the Qajar period to the early Pahlavi era. Employing a descriptive-analytical method based on library research and historical documents, including missionary reports and related scholarly sources, this research examines the educational and medical initiatives of these boards. The findings indicate that by establishing schools, hospitals, and clinics, Christian missions played an effective role in disseminating modern education and healthcare services in Hamadan. These activities were particularly well-received among religious minorities. Furthermore, while driven by evangelical objectives, these initiatives were instrumental in addressing the educational and medical needs of the local population and contributing to the institutionalization of modern education and medicine in Hamadan.

کلیدواژه‌ها English

Christian Missionary Boards
Modern Education
Healthcare Services
Hamadan
Qajar Period

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 23 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 09 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 26 مهر 1405
  • تاریخ انتشار 26 مهر 1405