روایت زنانه بومیان خارگ از نسبت سنت و مدرنیته در جریان توسعه صنعت نفت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

2 دانش آموختة دکتری تاریخ ایران دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده
کشف و صادرات نفت در دهه‌های اخیر به صنعتی‌شدن جزیره خارگ انجامید و سبب تحمیل تحولاتی عظیم بر زندگی جامعه بومی آن شد. این پژوهش، با اذعان به نادیده‌گرفتن سازگاری بومیان با این دگرگونی‌ها و به‌ویژه تأثیر آن بر زنان، هدف اصلی خود را بررسی تأثیر صنعت نفت بر گذار کل جامعه بومی خارگ از سنت به مدرنیته قرار می‌دهد. برای دستیابی به این فهم عمیق، با رویکرد توصیفی-تحلیلی از روش تاریخ شفاهی مبتنی بر مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته با هفت زن کهنسال بومی بهره گرفته شده است؛ چرا که روایت آنان به‌مثابه صدای فرودستان و با رهیافت وام‌گرفته از مطالعات جنسیتی جوآن اسکات، بینشی جامع از دگرگونی‌های کل جامعه را بازتاب می‌دهد و ابعاد پنهان این تحولات را آشکار می‌سازد. نتایج نشان می‌دهند استقرار صنعت نفت به فضای بازتر اجتماعی، تغییر در سبک زندگی (شامل غذا و پوشش) و ورود فناوری در بعد فرهنگی، و تحول بنیادین کسب‌وکار و افزایش ثروت اقتصادی انجامید؛ این تحقیق همچنین بر تفاوت تأثیر صنعتی‌شدن بر مردان و زنان و تباین وضعیت آنان در دو دوره پهلوی و جمهوری اسلامی نیز توجهی ویژه دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

The Indigenous Women’s Narrative of Kharg on the Relationship Between Tradition and Modernity in the Development of the Oil Industry

نویسندگان English

Hasan Allahyari 1
Abbasi Somayeh 2
1 Associate professor, Department of History, Persian Gulf University, Bushehr, Iran
2 PhD graduate in Iranian History, University of Tarbiat Modarres, Tehran, Iran
چکیده English

The discovery and export of oil in recent decades led to the industrialization of Kharg Island, imposing massive transformations on the lives of its indigenous community. Acknowledging the overlooked adaptation of the native people to these changes—particularly their impact on women—this study primarily attempts to examine the influence of the oil industry on the transition of entire indigenous society in Kharg from tradition to modernity. To achieve this in-depth understanding, a descriptive-analytical approach was adopted, utilizing oral history methodology based on semi-structured, in-depth interviews with seven elderly indigenous women as their narratives, as the voices of the subaltern, provide a comprehensive insight into the transformations of the entire society, revealing hidden dimensions of these changes through a gender studies lens inspired by Joan Scott’s approach. The findings indicate that the establishment of the oil industry resulted in a more open social environment, changes in lifestyle (including food and clothing), the introduction of technology in the cultural sphere, and fundamental shifts in business and economic prosperity. This research also highlights the differing impacts of industrialization on men and women, as well as the contrast in their status during the Pahlavi and Islamic Republic eras.

کلیدواژه‌ها English

Kharg
oil industry
women
indigenous people
tradition and modernity
gender
subaltern
narrative
ابن بلخی، ابوالقاسم‌ محمد (1363)، فارسنامه، به اهتمام گای لسترانج و آلن نیکسون، تهران: دنیای کتاب.
ابن حوقل، محمد (1366)، صوره الارض، ترجمة جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
اتابکی، تورج (1390)، دولت و فرودستان: فراز و فرود تجدد آمرانه در ترکیه و ایران، ترجمۀ آرش عزیزی، تهران: ققنوس.
اصطخری، اﺑﻮاﺳﺤﻖ اﺑﺮاﻫﯿﻢ (1344)، مسالک و ممالک، به کوشش ایرج افشار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
اقتداری، احمد (1375)، آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج فارس و دریای عمان، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
انوشه، حسن (1376)، «زندگینامۀ خودنوشت»، فرهنگ‌نامه ادب فارسی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ایگلتون،تری (1393)، پیش درآمدی بر نظریة ادبی، عباس مخبر، تهران: مرکز.
آل احمد، جلال (1361)، جزیره خارک دُر یتیم خلیج فارس، تهران: امیر کبیر.
بحرانی پور، علی (1394)، «بررسی معیارهای قشربندی دریانوردان سواحل خلیج‌فارس تا پیش از سلطة مرکانتالیسم»، نشریة تحقیقات تاریخ اجتماعی، سال پنجم شمارة 1، صص 23-44.
پورزاهد، رضا (1351)، جزیرة خارک، تهران: امیرکبیر.
تحول و پیشرفت جزیرة خارک (1344)، بی‌جا: انتشارات شرکت های عامل نفت ایران.
تولان، مایکل (1383)، روایتشناسی (درآمدی زبانشناسی-انتقادی)، تهران: سمت.
حدود العالم من المشرق الی المغرب (1363)، به کوشش منوچهر ستوده، تهران: طهوری.
حسینی فسایی، حسن (1367)، فارسنامة ناصری، به تصحیح دکتر منصور رستگار فسائی، تهران: امیرکبیر.
حمیدی، سید جعفر (1380)، فرهنگ نامة بوشهر، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
خسروی، خسرو (1342)، جزیرة خارک در دورة استیلای نفت، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رزم آرا، حسینعلی (1341)، «جزایر خلیج فارس»، سمینار خلیج فارس، بی‌جا.
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (1381)، جغرافیای جزایر ایرانی خلیج فارس، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
سرشماری عمومی نفوس ومسکن آبانماه ۱۳۴۵ شهرستان بندربوشهر (1347)، جلد صد وسی و نهم، تهران: مرکز آمارایران.
فرامرزی، احمد (1347)، جزیرة خارک، تهران: انتشارات کتابخانة ابن سینا.
گریشمن، رومن (1344)، جزیرة خارک، بی‌جا: انتشارات شرکت‌های عامل نفت ایران.
گزارش اتاق بازرگانی ایران (1339)، «جزیرة خارک و موقعیت آیندة آن»، نشریة اتاق بازرگانی ایران، شمارة 99، صص 39-48.
لسترنج، گای (1373)، جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، ترجمۀ محمود عرفان، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
لعبت فر، احمد (1398)، «اجرای طرح چم و تأثیرات آن در صنعت نفت ایران 1342-1346»، پژوهشنامة تاریخ اجتماعی و اقتصادی، سال هشتم شمارة دوم، صص 238-254.
مارتین، والاس (1391)، نظریه­های روایت، ترجمة محمد شهبا، تهران: هرمس.
مانزلو، آلن (1394)، واساخت تاریخ، ترجمة مجید مرادی سه ده، تهران: انتشاررات پژوهشکدة تاریخ اسلام.
محمدی، جمال؛ محمودی، جهانگیر (1396)، «روایتِ تاریخ در مطالعات فرودستان (استراتژی‌ها و سیاست نوشتار تاریخ فرودستان)»، مطالعات جامعه‌شناختی، دورة 25، شمارة 2،صص 457-479.
مستوفی، حمدالل ه(1362)، نزهه القلوب، تهران: دنیای کتاب.
مسعودی، ابوالحسن علی بن الحسین (1361)، مروج الذهب، ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
نوربخش، حسین (1362)، خلیج‌فارس و جزایر ایرانی، تهران: انتشارات سنائی.
نیبور،کارستن (1354)، سفرنامه، ترجمة پرویز رجبی، تهران: انتشارات توکا.
 
پایان نامه‌ها
حدادی، فاطمه (1392)، «بررسی مقایسه‌ای وضعیت فعلی اجتماعی-فرهنگی خارک با گذشتة آن (با تأکید بر کتاب خارک در یتیم خلیج‌فارس اثر جلال آل احمد»، پایان نامة کارشناسی ارشد رشتة جامعهشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز.
رضوان تبار، امیر (1389)، «نقش جزایر کیش و خارک در تحولات سیاسی و اقتصادی خلیج فارس از قرن اول هجری تا تشکیل سلسلۀ صفویه»، پایان نامة کارشناسی ارشد، اهواز، دانشگاه شهید چمران.
مرادی، علی­رضا (1390)، «تحلیل گفتمان سینمای جنگ با تأکید برآثار ابراهیم حاتمی­کیا»، پایان­نامه علوم ارتباطات اجتماعی، تهران، دانشگاه تهران.
 
مصاحبه‌ها
تپانچه، سکینه (1402)، تحولات خارگ در عصر صنعت نفت، مصاحبه از حسن الهیاری، 15 آذر.
چنانی، خیری (1402)، تحولات خارگ در عصر صنعت نفت، مصاحبه از حسن الهیاری، 15 آذر.
خادم محمدی، خیری (1402)، تحولات خارگ در عصر صنعت نفت، مصاحبه از حسن الهیاری، 25 آبان.
رفعتی، آمنه (1402)، تحولات خارگ در عصر صنعت نفت، مصاحبه از حسن الهیاری، 15 آذر.
کنعانی، مریم (1402)، تحولات خارگ در عصر صنعت نفت، مصاحبه از حسن الهیاری، 1 آذر.
مته، سکینه (1402)، تحولات خارگ در عصر صنعت نفت، مصاحبه از حسن الهیاری، 2 اسفند.
نعیمی، گوهر (1402)، تحولات خارگ در عصر صنعت نفت، مصاحبه از حسن الهیاری، 7 دی.
 
Scott, J. W. (1986), “Gender: A useful category of historical analysis, The American Historical Review, 91(5), pp. 1053–1075.
دوره 16، شماره 62 - شماره پیاپی 62
زمستان 1403
زمستان 1403
صفحه 131-169

  • تاریخ دریافت 10 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 12 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 23 تیر 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403