بررسی و واکاوی پدیده خشونت علیه کودکان در ایران عصر قاجار با تکیه بر نظریه یوهان گالتونگ (مطالعه موردی سفرنامه‌های خارجی عصر قاجار)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تاریخ ایران دورة اسلامی، دانشکدة حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه تاریخ دانشکدة حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

چکیده
خشونت علیه کودکان پدیده‌ای تاریخی است که نه تنها در جامعه ایران بلکه در همه جوامع و ادوار تاریخی مشاهده می‌شود. با وجود تعاریف گوناگون و پراکنده از خشونت می‌توان گفت که خشونت هرگونه آسیب جسمی، روحی و روانی به فرد تلقی می‌شود که دارای آثار و نتایج خاص خود است. در جامعةهعصر قاجاری نیز پدیده خشونت علیه کودکان با تأثیر متقابل پیچیده‌ای از عوامل مختلف شکل گرفت که ریشه در ساختارهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن روزگار داشت؛ بنابراین مسئله اصلی پژوهش حاضر بررسی عوامل شکل‌گیری خشونت علیه کودکان و گونه‌های مختلف آن در عصر قاجار با اتکا به نظریه خشونت یوهان گالتونگ است. این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی و با شیوه گردآوری اطلاعات و داده‌های کتابخانه‌ای انجام می‌گیرد. یافته‌های پژوهش از میان سفرنامه‌های خارجی عصر قاجار، نشان‌دهنده وجود گونه‌های مختلف خشونت علیه کودکان در دوره قاجار اعم از مستقیم، ساختاری و فرهنگی است. خشونت مستقیم شامل قتل عام کودکان و تنبیه بدنی می‌شد که در جامعه و خانواده‌ها رواج داشت. خشونت ساختاری نیز در قالب فقر، نداشتن دسترسی به آموزش و بهداشت مناسب و سایر امکانات اولیه برای کودکان تجلی می‌یافت؛ از سوی دیگر خشونت فرهنگی نیز با نهادینه‌شدن ارزش‌ها و هنجارهایی که به تبعیض و تحقیر کودکان مشروعیت می‌بخشید در جامعه عصر قاجار قابل مشاهده بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Examining the Phenomenon of Violence Against Children in Qajar Iran Based on Johan Galtung’s Theory (A Case Study of Foreign Travelogues from the Qajar Era)

نویسندگان English

Aysan Nasiri ghazani 1
mohammad salmasizadeh 2
1 Ph.D. Candidate in Iranian History (Islamic Period), Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Associate Professor, Department of History, Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده English

Violence against children is a historical phenomenon observed not only in Iranian society but across all societies and historical periods. Despite the varied and scattered definitions of violence, it can be understood as any form of physical, emotional, or psychological harm inflicted upon an individual, with specific consequences. In Qajar-era Iran, violence against children emerged from a complex interplay of factors rooted in the political, economic, social, and cultural structures of the time. Thus, the main purpose of the present study was to investigate the factors contributing to violence against children and its various manifestations in the Qajar period, based on Johan Galtung’s theory of violence. This research adopts a descriptive-analytical approach, utilizing library-based data collection. Findings from foreign travelogues of the Qajar era revealed different forms of violence against children, including direct, structural, and cultural violence. Direct violence included child massacres and physical punishment, which were prevalent in both society and families. Structural violence manifested itself through poverty, lack of access to education, healthcare, and other basic necessities for children. Meanwhile, cultural violence was evident in the institutionalization of values and norms that legitimized discrimination and the humiliation of children in the Qajar society

کلیدواژه‌ها English

Violence
Johan Galtung
Children
Foreign travelogues of the Qajar era
ادموندز، سیسیل جان (١٣٦٢)، دو سفرنامه دربارة لرستان، ترجمة سکندر امان‌اللهی بهاروند و لیلی بختیار، تهران: بابک.
اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (١٣٥٠)، روزنامة خاطرات اعتمادالسلطنه، با مقدمة ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.
اوبن، اوژن (١٣٦٢)، سفرنامة اوژن اوبن، ترجمة علی اصغر سعیدی، تهران: زوار.
اورسل، ارنست (١٣٨٢)، سفرنامة قفقاز و ایران، ترجمة علی اصغر سعیدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
آزاد ارمکی، تقی، شعبان، مریم (١٤٠٠)، «کودک موضوع بهداشت و سلامت در ایران: تحلیلی تاریخی از دوران قاجار»، مجلة حقوق پزشکی، دورة ١٥، شمارة ٥٦، صص ٢-٩.
بایندر، هنری(١٣٧٠)، سفرنامة هنری بایندر به کردستان، بین‌النهرین و ایران، ترجمة کرامت‌الله افسر، تهران: فرهنگسرا.
براون، ادوارد گرانویل (١٣٥١)، نامه‌هایی از تبریز، ترجمة حسن جوادی، تهران: خوارزمی.
براون، ادوارد گرانویل (١٣٨١)، یک سال در میان ایرانیان، ترجمة مانی صالحی علامه، تهران: ماه ریز.
برجیس، چارلز، برجیس، ادوارد (١٣٨٤)، نامه‌هایی از ایران (١٨٢٨- ١٨٥٥.م)، ترجمة حسین اصغرنژاد و معصومه جمشیدی، تهران: نشر فرزان روز.
بروگش، هینریش (١٣٦٧)، سفری به دربار سلطان صاحبقران، ترجمة مهندس کردبچه، دو جلد، تهران: اطلاعات.
بریتل بنک، ویلیام (١٤٠٢)، ایران در دورة قحطی(روایتی از دیدار شرق و سفر رفت و بازگشت ١٨٣٧.م/ ١٢٩٠ ه.ق)، ترجمة سیده فاطمه یاحسینی، تهران: شیرازه کتاب ما.
بن تان، اگوست (١٣٥٤)، سفرنامة اگوست بن تان، ترجمة منصوره اتحادیه، تهران: سپهر.
بیشوپ، ایزابلا (١٣٧٥)، از بیستون تا زردکوه بختیاری، ترجمة مهراب امیری، تهران: سهند.
پولاک، یاکوب ادوارد (١٣٦٨)، سفرنامة پولاک، ترجمة کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.
تانکوانی، ژی. ام (١٣٨٣)، نامه‌هایی دربارة ایران و ترکیه آسیا، ترجمة علی اصغر سعیدی، تهران: چشمه.
دالمانی، هانری رنه (١٣٧٨)، از خراسان تا بختیاری، ترجمة غلامرضا سمیعی، دو جلد، تهران : طاوس.
دانوهو، مارتین هنری (١٣٩٧)، مأموریت به ایران(ایران در جنگ جهانی اول)، ترجمة شهلا طهماسبی، تهران: ققنوس.
دروویل، گاسپار (١٣٨٨)، سفرنامة دروویل، ترجمة جواد محیی، تهران: نیک فرجام.
دریفوس، هوبرت و رابینو، پل (١٣٩٨)، میشل فوکو؛ فراسوی ساختارگرایی و هرمنیوتیک با مؤخره­ای به قلم میشل فوکو، ترجمة حسین بشیریه، تهران: نی.
دنسترویل، ژنرال ماژور (١٣٦٢)، خاطرات ژنرال دنسترویل سرکوبگر جنگل، ترجمة حسین انصاری، با مقدمة علی دهباشی، تهران: فرزان.
دیولافوا، مادام ژان (١٣٧١)، ایران، کلده و شوش، ترجمة علی محمد فره‌وشی، تهران: دانشگاه تهران.
راولینسون، سر هنری (١٣٦٢)، سفرنامة راولینسون، ترجمة سکندر امان اللهی بهاروند، تهران: آگاه.
رایس، کلارا کولیور (١٣٨٣)، زنان ایرانی و راه و رسم زندگی آنان، ترجمة اسدالله آزاد، تهران: نشر کتابدار.
روستا، جمشید، شجاعی نیا، فائزه (١٣٩٩)، «بازتاب آموزش کودکان در سفرنامه‌های خارجیان عصر قاجار»، جامعه‌شناسی تاریخی، دورة ١٢، شمارة ٢، صص ٢٠٦- ٢٣٦.
ریچاردز، فردریک چارلز (١٣٧٩)، سفرنامة ریچاردز، ترجمة مهین دخت صبا، تهران: علمی و فرهنگی.
ژوبر، پ.آ (١٣٢٢)، مسافرت به ارمنستان و ایران، ترجمة محمود هدایت، بی جا: تابان.
شیل، لیدی (١٣٦٨)، سفرنامة لیدی شیل، ترجمة حسین ابوترابیان، تهران: نو.
شین جوء، سوزوکی (١٣٩٣)، سفرنامة سوزوکی شین جوء در فلات ایران، ترجمة هاشم رجب‌زاده و کینجی ئه اورا، تهران: طهوری.
علیزاده، زهرا، حمیدی، سمیه (١٤٠٣)، «واکاوی پدیدة خشونت و کنش‌های خشونت‌آمیز در ایران عصر قاجار با تکیه بر نظریة اسلاوی ژیژک»، فصلنامة تاریخ ایران بعد از اسلام، دورة ١٥، شمارة ٣٩، صص ١٥٥- ١٨١.
فلاندن، اوژن (١٣٥٦)، سفرنامة اوژن فلاندن به ایران، ترجمة حسین نور صادقی، تهران: اشراقی.
قاسمی پویا، اقبال (١٣٧٧)، مدارس جدید در دورة قاجاریه: بانیان و پیشروان، ویراستة هاشم بناء پور و رضا پورجوادی، تهران: نشر دانشگاهی.
کاگه آکی، اوبا (١٣٩٣)، سفرنامة ایران و ورارود، ترجمة هشام رجب‌زاده و کینجی ئه اورا، تهران: طهوری.
کرزن، جورج ناتائیل (١٣٧٣)، ایران و قضیة ایران، دو جلد، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کلود، اَنِه (١٣٦٨)، اوراق ایرانی(خاطرات سفر کلود انه در آغاز مشروطیت)، ترجمة ایرج پروشانی، تهران: معین.
کلود، اَنِه (١٣٧٠)، گل‌های سرخ اصفهان، ترجمة فضل‌الله جلوه، تهران: روایت.
کمبل، سرجان (١٣٨٤)، دو سال آخر (یادداشتهای روزانة سرجان کمبل نمایندة انگلیس در دربار ایران سال‌های ١٨٣٤ ١٨٣٣.م)، ترجمة ابراهیم تیموری، دو جلد، تهران: دانشگاه تهران.
کورف، بارون فیودور (١٣٧٢)، سفرنامة بارون فیودورکورف، ترجمة اسکندر ذبیحیان، تهران: فکرروز.
گروته، هوگو (١٣٦٩)، سفرنامة گروته، ترجمة مجید جلیل‌وند، تهران: مرکز.
مالکوم، ناپیر (١٣٩٣)، سفرنامة یزد، ترجمة علی محمد طرفداری، یزد: مهر پادین
مراغه‌ای، زین‌العابدین (١٣٤٤)، سیاحت‌نامة ابراهیم بیگ، تهران: پیک ایران.
موزر، هنری (١٣٥٦)، سفرنامة ترکستان و ایران، ترجمة علی مترجم، به کوشش محمد گلبن، تهران: سحر.
مونس‌الدوله (١٣٨٠)، خاطرات مونسالدوله، به کوشش سیروس سعدونیان، تهران: زرین.
نوری، مسعود (١٣٨٦)، «خشونت خانگی علیه کودکان»، مجلة حقوق بشر، سال سوم، شمارة ١، پیاپی ٤ و ٥، صص ٣٥- ٥٤.
واتسن، رابرت گرانت (١٣٥٦)، تاریخ ایران دورة قاجاریه، ترجمة ع. وحید مازندرانی، تهران: سیمرغ.
وستون، هارولد اف، برد، اف ال (١٣٧٦)، گشت‌وگذاری در ایران بعد از انقلاب مشروطیت، ترجمة علی اصغر مظهری کرمانی، تهران: جانان
وولفسن، مادام ا.س. (١٣٠٩)، ایرانیان در گذشته و حال، ترجمة میرزا حسین خان انصاری، تهران: خاور.
ویشارد، جان (١٣٦٣)، بیست سال در ایران، مترجم علی پیرنیا، تهران: نوین.
ویلز، چارلز جیمز (١٣٦٨)، ایران در یک قرن پیش، ترجمة غلامحسین قراگوزلو، بی جا: اقبال.
ییت، چارلز ادوارد (١٣٦٥)، خراسان و سیستان، ترجمة قدرت‌الله روشنی و مهرداد رهبری، تهران: یزدان.
 
Foucault, Michel (1980), The History of Sexuality, Volume I: An Introduction, Translated by Robert Hurley, New York, Vintage/Random House.
Galtung, Johan & Fischer, Dietrich (2013), Pioneers of peace Research, Heidelberg: springer
Johnson, John (1818), A journey from india to england through persia, georgia, russia, poland and prussia in the year 1817, London: Longman, Hurst, Rees ,Orme and Brown.
دوره 16، شماره 62 - شماره پیاپی 62
زمستان 1403
زمستان 1403
صفحه 171-204

  • تاریخ دریافت 24 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 22 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 01 مرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403