تغییرات در جوامع انسانی سرعت زیادی به خود گرفته است. بخشی از این تغییرات و دگردیسی‌ها تابعی است از تحولات علمی که نتیجه تلاش‌های خردمندانه دانشمندان علوم گونه‌گون است. انسان‌های دنیای مدرن خود را شاید بیش از هر چیزی دیگری وامدار عالمان علومی می‌دانند که با اختراعات و اکتشافات علمی‌ تغییرات شگفت‌انگیزی در زندگی آنان رقم زده‌اند و هم‌چنان می‌زنند. در کنار علوم تجربی، فنی و پایه، علوم انسانی هم به تناسب تغییرات و تحولاتی که از زوایای مختلف در جوامع بشری رخ می‌دهد، دگرگونی‌هایی را در موضوعات و مسائل و روش های خود تجربه می‌کنند. دانش تاریخ هم ازین قاعده خارج نیست. ولی پرسش اساسی که در این میان وجود دارد، این است که تا چه میزان مورخان خود و دانش‌شان را هماهنگ با تحولات پیش می‌برند؟ آیا تاریخ‌ورزان به تأثیرات تحولات اجتماعی در دانش خود عنایت دارند؟ آیا متناسب با این تغییرات، تدابیر لازم را برای جلوگیری از عقب‌افتادگی علمی اتخاذ می‌کنند؟ و این که اساساً در شرایط فعلی و در آینده نزدیک، از زاویه مسئله مورد نظر چه تهدیدهایی متوجه رشته تاریخ و تاریخ‌ورزان است؟ پاسخ این جستار به پرسش‌های بالا منفی است و راقم این سطور تصور می‌کند غافلگیری بزرگی در انتظار تاریخ‌ورزان به‌عنوان صاحبان یک رشته علمی است. بحران ناکارآمدی معرفتی و انتقال مهارت راستی‌آزمایی داده‌ها به علوم فناوری، کارویژه دیرین و اصیل دانش تاریخ را از آنها گرفته و به فناوران منتقل می‌کند. این جستار می‌کوشد چندی و چونی این تهدید بزرگ را نشان دهد و در پایان راهکاری را برای خروج از این بحران ارائه کند.